Số thủ tục hành chính trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ đã giảm từ 57 xuống còn 31; tổng thời gian giải quyết giảm khoảng 55% và 80% hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trực tuyến. Những thay đổi này tạo điều kiện để doanh nghiệp xác lập và bảo vệ quyền đối với nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp thuận lợi hơn.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 89.816 đơn sở hữu công nghiệp, tăng 20,7% so với cùng kỳ năm 2025; xử lý 115.819 đơn, tăng 15% và cấp 39.981 văn bằng bảo hộ.
So với kế hoạch năm 2026, số đơn tiếp nhận đạt 50%, số đơn được xử lý đạt 60% và số văn bằng bảo hộ được cấp đạt 71,3%. Nhiều nhóm hồ sơ tăng cao, trong đó có đơn đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích, nhãn hiệu; yêu cầu sau cấp văn bằng; khiếu nại, chấm dứt hoặc hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ.
Số liệu cho thấy nhu cầu xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục tăng. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, quyền sở hữu trí tuệ ngày càng gắn chặt với khả năng bảo vệ thương hiệu, sản phẩm và kết quả đổi mới sáng tạo trên thị trường.
Cắt giảm 26 thủ tục, giảm hơn một nửa tổng thời gian giải quyết
Cải cách thủ tục hành chính là một trong những kết quả nổi bật của lĩnh vực sở hữu trí tuệ trong nửa đầu năm 2026.
Số thủ tục hành chính đã được cắt giảm từ 57 xuống còn 31, tương đương giảm 26 thủ tục. Tổng thời gian giải quyết các thủ tục giảm từ 6.096 ngày xuống còn 2.719 ngày, tức rút ngắn khoảng 55%.
Con số 55% phản ánh mức giảm của tổng thời gian giải quyết các thủ tục hành chính trong toàn lĩnh vực, không có nghĩa mọi loại hồ sơ đăng ký sở hữu công nghiệp đều được giảm đồng loạt 55%. Thời hạn cụ thể vẫn phụ thuộc vào từng thủ tục, loại đối tượng đăng ký và quá trình xem xét hồ sơ.
Cùng với thời gian xử lý, chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp được ước tính giảm từ 525,6 tỷ đồng xuống còn 247,7 tỷ đồng. Khoảng 80% hồ sơ hiện được tiếp nhận và xử lý trực tuyến, giúp doanh nghiệp hạn chế việc nộp hồ sơ trực tiếp và thuận lợi hơn trong theo dõi quá trình giải quyết.
Cục Sở hữu trí tuệ cũng đã rà soát, sửa đổi các biểu mẫu nghiệp vụ và quy trình xử lý đơn trên hệ thống quản trị. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ trong bối cảnh số lượng đơn đăng ký tiếp tục tăng.
Doanh nghiệp có thêm điều kiện đăng ký bảo hộ sớm
Việc rút ngắn thủ tục tạo thêm thuận lợi cho doanh nghiệp khi đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp hữu ích và các đối tượng sở hữu công nghiệp khác.
Đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ, nhãn hiệu được sử dụng ngay từ khi đưa sản phẩm ra thị trường nhưng việc đăng ký bảo hộ thường chưa được ưu tiên. Doanh nghiệp có thể tập trung nguồn lực cho sản xuất, bán hàng và quảng bá, trong khi chưa chủ động xác lập quyền đối với tên gọi hoặc dấu hiệu nhận diện đang sử dụng.
Điều này có thể dẫn đến khó khăn khi phát sinh tranh chấp, hàng hóa bị làm giả hoặc xuất hiện chủ thể khác sử dụng dấu hiệu tương tự. Khi chưa có căn cứ pháp lý đầy đủ, doanh nghiệp sẽ gặp bất lợi trong việc chứng minh và bảo vệ quyền của mình.
Vì vậy, cải cách thủ tục không chỉ giúp giảm thời gian chờ đợi mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp đưa việc đăng ký sở hữu trí tuệ vào kế hoạch phát triển sản phẩm ngay từ đầu. Việc chuẩn bị sớm đặc biệt cần thiết đối với doanh nghiệp dự kiến mở rộng thị trường, chuyển nhượng, cấp quyền sử dụng hoặc đưa sản phẩm lên các kênh phân phối lớn.
Tăng cường xử lý hành vi xâm phạm quyền
Song song với cải cách thủ tục, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục được tăng cường. Cục Sở hữu trí tuệ đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đây là nội dung quan trọng trong bối cảnh hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu và các hành vi sử dụng trái phép tài sản trí tuệ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.
Tuy nhiên, hoạt động kiểm tra và xử lý của cơ quan nhà nước chỉ là một phần của quá trình bảo vệ quyền. Doanh nghiệp cần chủ động theo dõi thị trường, lưu giữ tài liệu liên quan đến quá trình sáng tạo và sử dụng tài sản trí tuệ, đồng thời kịp thời phản ánh khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm.
Tiếp tục mở rộng xử lý đơn trên môi trường số
Trong sáu tháng cuối năm 2026, Cục Sở hữu trí tuệ xác định tiếp tục nâng cao chất lượng xử lý đơn, không để tái diễn tình trạng hồ sơ quá hạn, tồn đọng; hoàn thiện đề án dữ liệu chuyên ngành và mở rộng xử lý đơn trên môi trường số.
Công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dự kiến được ứng dụng trong tra cứu, thẩm định, tư vấn và cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp. Việc số hóa dữ liệu và quy trình có thể giúp nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu thông tin và chuẩn bị hồ sơ thuận lợi hơn.
Trước những thay đổi này, doanh nghiệp nên chủ động rà soát các nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp kỹ thuật và tài sản trí tuệ đang sử dụng; xác định đối tượng cần đăng ký bảo hộ; kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ và theo dõi quá trình xử lý trên hệ thống trực tuyến.
Rút ngắn thủ tục hành chính là điều kiện thuận lợi, nhưng hiệu quả bảo vệ vẫn phụ thuộc vào sự chủ động của doanh nghiệp. Đăng ký sớm, quản lý hồ sơ đầy đủ và theo dõi nguy cơ xâm phạm sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu, kết quả sáng tạo và lợi thế cạnh tranh trên thị trường.