Doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, được định hướng tiếp cận nguồn vốn tín dụng thuận lợi, kịp thời và phù hợp hơn với nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Một trong những hướng được đặt ra là đa dạng hóa phương thức cấp tín dụng, tăng cường khai thác dữ liệu về thanh toán, dòng tiền và mở rộng các hình thức cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng.
Đây là nội dung đáng chú ý tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”. Đề án xác định việc tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình phát triển ngành Ngân hàng giai đoạn 2026-2030.
Theo mục tiêu của Đề án, đến năm 2030, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, được tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, kịp thời và phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh, mức độ sẵn sàng cũng như đặc thù về loại hình, ngành nghề và quy mô.
Đa dạng phương thức cấp tín dụng
Một trong những định hướng được đặt ra là tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về hoạt động tín dụng, ngân hàng, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng trong việc cấp tín dụng cho doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cùng với việc hoàn thiện quy định, các tổ chức tín dụng được định hướng cải tiến quy định nội bộ và phương thức đánh giá khách hàng. Thay vì chỉ dựa vào một phương thức đánh giá cố định, hoạt động cấp tín dụng có thể được triển khai dựa trên phương án sản xuất, kinh doanh, phương án mở rộng thị trường đầu ra và đặc điểm hoạt động của từng doanh nghiệp.
Đề án cũng nêu định hướng cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng; cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán, dòng tiền của doanh nghiệp và sử dụng các loại hình tài sản bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.
Việc đa dạng hóa phương thức cấp tín dụng có ý nghĩa đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bởi nhóm doanh nghiệp này có thể gặp những hạn chế nhất định về quy mô tài sản, khả năng đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm hoặc lịch sử hoạt động so với các doanh nghiệp có quy mô lớn.
Trong khi đó, phương án kinh doanh, khả năng tạo doanh thu, dòng tiền từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng có thể cung cấp thêm thông tin phục vụ quá trình đánh giá khả năng trả nợ. Việc tăng cường sử dụng những dữ liệu này được đặt trong định hướng đổi mới phương thức tiếp cận tín dụng của các tổ chức tín dụng.
Hoàn thiện cơ chế bao thanh toán
Bên cạnh các phương thức cho vay, Đề án đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện cơ chế, chính sách về bao thanh toán nhằm tạo điều kiện để hoạt động này phát triển, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bao thanh toán có thể tạo thêm một kênh hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động. Theo định hướng của Đề án, việc phát triển hình thức này hướng đến giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, dòng tiền có vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động thường xuyên. Doanh nghiệp có thể phát sinh nhu cầu vốn để thanh toán chi phí, duy trì sản xuất hoặc mở rộng hoạt động trong khi nguồn thu từ hoạt động kinh doanh chưa được thu về ngay.
Việc hoàn thiện cơ chế bao thanh toán vì vậy được đặt trong tổng thể giải pháp mở rộng các kênh tiếp cận vốn, thay vì chỉ tập trung vào hình thức tín dụng truyền thống.
Cùng với bao thanh toán, việc cho vay dựa trên dữ liệu thanh toán và dòng tiền cũng được Đề án đề cập. Đây là hướng tiếp cận gắn hoạt động tín dụng với dữ liệu thực tế phát sinh trong quá trình kinh doanh, qua đó tạo thêm cơ sở để tổ chức tín dụng đánh giá hoạt động và khả năng tài chính của khách hàng.
Tăng ứng dụng công nghệ, đơn giản hóa thủ tục vay vốn
Để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng, Đề án đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng.
Các tổ chức tín dụng được định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng các công nghệ như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và các công nghệ số tiên tiến trong phân tích nhu cầu khách hàng, tương tác với khách hàng, quản trị rủi ro và phòng, chống gian lận.
Đối với hoạt động cấp tín dụng, việc ứng dụng công nghệ có thể hỗ trợ các tổ chức tín dụng trong thu thập, xử lý và phân tích thông tin, từ đó từng bước đổi mới quy trình đánh giá khách hàng.
Đề án cũng đặt ra yêu cầu cải tiến quy định nội bộ và cải cách thủ tục hành chính, phát triển các sản phẩm phù hợp với từng loại hình và nhu cầu sản xuất, kinh doanh, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đây là nội dung có liên quan trực tiếp đến quá trình doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Việc phát triển sản phẩm phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp có thể giúp hạn chế tình trạng áp dụng một cách tiếp cận chung cho các doanh nghiệp có đặc điểm, ngành nghề và quy mô khác nhau.
Về phía doanh nghiệp, việc số hóa hoạt động và duy trì dữ liệu thanh toán, dòng tiền rõ ràng cũng có thể trở thành nguồn thông tin quan trọng trong quá trình làm việc với tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn trên thực tế vẫn phụ thuộc vào các tiêu chí đánh giá và điều kiện cấp tín dụng theo quy định.
Tăng kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp
Một giải pháp khác được đặt ra trong Đề án là tiếp tục triển khai các chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp với nhiều hình thức và quy mô.
Thông qua các chương trình này, cơ quan quản lý và tổ chức tín dụng có thêm kênh nắm bắt khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận tín dụng. Các vấn đề phát sinh có thể được trao đổi, nhận diện và tìm giải pháp phù hợp trong phạm vi quy định pháp luật.
Đề án định hướng các khoản vay tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Cách tiếp cận này gắn hoạt động tín dụng với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và định hướng phát triển kinh tế trong từng giai đoạn.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, các chương trình kết nối cũng tạo thêm cơ hội trao đổi trực tiếp với ngân hàng về nhu cầu vốn, phương án sản xuất, kinh doanh và những khó khăn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ tín dụng.
Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng gắn với khả năng tiếp cận vốn
Tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp được đặt trong tổng thể Đề án hiện đại hóa hệ thống ngân hàng giai đoạn 2026-2030.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được định hướng trở thành ngân hàng trung ương hiện đại, hoạt động dựa trên nền tảng quản trị tiên tiến và dữ liệu số. Hệ thống các tổ chức tín dụng được định hướng hoạt động lành mạnh, hiệu quả, công khai, minh bạch, dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại và đáp ứng các chuẩn mực về an toàn hoạt động theo quy định của pháp luật.
Trong quá trình hiện đại hóa, Đề án cũng đặt ra nhiều nhiệm vụ liên quan đến hạ tầng thanh toán, dữ liệu, chuyển đổi số, quản trị rủi ro, thanh tra và giám sát ngân hàng. Những nội dung này tạo thành nền tảng để các tổ chức tín dụng nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời phát triển các sản phẩm và phương thức cung ứng dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, việc mở rộng phương thức tiếp cận tín dụng cần được nhìn nhận cùng với yêu cầu nâng cao tính minh bạch và chất lượng thông tin tài chính. Khi hoạt động kinh doanh, dòng tiền và dữ liệu thanh toán được tổ chức đầy đủ, doanh nghiệp có thêm cơ sở để cung cấp thông tin phục vụ quá trình đánh giá tín dụng.
Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị thông tin về hoạt động kinh doanh
Quyết định số 1809/QĐ-TTg đặt ra định hướng để các tổ chức tín dụng đổi mới phương thức cấp tín dụng và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây không phải là cơ chế bảo đảm mọi doanh nghiệp đều được vay vốn hoặc được vay vốn mà không đáp ứng các điều kiện tín dụng.
Trên thực tế, việc triển khai các định hướng này sẽ phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện quy định, sản phẩm tín dụng và quy trình thẩm định của từng tổ chức tín dụng.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc chủ động xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh, quản lý dòng tiền, lưu trữ dữ liệu thanh toán và minh bạch thông tin tài chính có thể giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn khi có nhu cầu vay vốn.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu vốn, mục đích sử dụng vốn và khả năng trả nợ; chủ động trao đổi với tổ chức tín dụng về sản phẩm phù hợp với đặc điểm hoạt động của mình.
Định hướng mở rộng các phương thức cấp tín dụng tại Quyết định số 1809/QĐ-TTg vì vậy tạo thêm cơ sở để đa dạng hóa kênh tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Việc chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm sang xem xét thêm phương án kinh doanh, chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng, dữ liệu thanh toán và dòng tiền được đặt trong khuôn khổ pháp luật và yêu cầu bảo đảm an toàn hoạt động tín dụng.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là một trong những hướng được đặt ra trong quá trình cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và mở rộng hoạt động trong giai đoạn đến năm 2030.
A.Thư