Trong khuôn khổ buổi họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về các đạo luật vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp bất thường, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu Tư đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng doanh nghiệp và dư luận xã hội. Đạo luật mới ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy quản lý nhà nước: cắt giảm tới 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với quy định hiện hành. Bổ sung đáng chú ý khác là quy định chính thức cấm kinh doanh khí N2O (thường gọi là bóng cười) cho mục đích sử dụng trực tiếp trên con người qua đường hô hấp.
Siết chặt quản lý các chất nguy hại đối với sức khỏe cộng đồng
Một trong những nội dung nhận được sự ủng hộ rộng rãi của xã hội trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu Tư lần này là việc đưa khí N2O sử dụng cho con người qua đường hô hấp vào danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh. Đại diện cơ quan quản lý nhà nước cho biết, quy định cấm này được áp dụng chính thức từ ngày 1/1/2027.
Sự bổ sung này xuất phát từ thực trạng nhức nhối trong thời gian qua, khi tình trạng sử dụng "bóng cười" biến tướng tràn lan trong giới trẻ, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe thần kinh, tâm thần và trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, luật cũng quy định rõ ràng ranh giới pháp lý để không làm ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, dịch vụ chính đáng. Khí N2O vẫn được phép lưu thông và sử dụng hạn chế trong các lĩnh vực chuyên biệt như y tế (gây mê), công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học chuyên sâu và các mục đích đặc thù khác theo quy định cụ thể của Chính phủ.
Đột phá cải cách thủ tục: Chuyển mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"
Điểm tựa cốt lõi của đạo luật sửa đổi lần này nằm ở việc rà soát, cắt giảm 62 ngành, nghề và điều chỉnh 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đây là kết quả của một quá trình đánh giá toàn diện, nghiêm túc về mức độ rủi ro, tính khả thi trong khâu hậu kiểm và năng lực bảo đảm hiệu quả quản lý của các cơ quan chức năng đối với toàn bộ hệ thống ngành nghề kinh doanh.
Mục tiêu tối thượng của việc thu hẹp danh mục kinh doanh có điều kiện là nhằm tạo lập một môi trường đầu tư, kinh doanh thực sự thông thoáng, minh bạch, bình đẳng và phù hợp với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Việc cắt giảm này đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng trong phương thức quản lý nhà nước về kinh tế: giảm thiểu tối đa cơ chế "tiền kiểm" (cấp phép, duyệt hồ sơ ban đầu) gây phiền hà, tốn kém chi phí cho doanh nghiệp, chuyển sang cơ chế "hậu kiểm" (giám sát, kiểm tra quá trình tuân thủ sau khi đi vào hoạt động).
Tuy nhiên, tư duy cởi mở không đồng nghĩa với việc buông lỏng quản lý. Việc cắt giảm được tính toán kỹ lưỡng đối với từng lĩnh vực cụ thể, đặc biệt là các ngành nghề có ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng.
Đồng thời, luật quy định trách nhiệm cụ thể cho các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc chủ động rà soát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành. Mục tiêu là xử lý triệt để, đồng bộ các quy định trực tiếp hoặc gián tiếp tự ý đặt ra "giấy phép con", điều kiện đầu tư kinh doanh đối với các ngành nghề đã được cắt giảm. Các cơ quan quản lý được yêu cầu phải xây dựng phương án, giải pháp quản lý thay thế phù hợp trong trường hợp cần thiết, bảo đảm tính thực chất và khả thi. Yêu cầu đặt ra là tuyệt đối không để phát sinh thêm các loại giấy phép, thủ tục hành chính hay điều kiện kinh doanh dưới các hình thức biến tướng khác, cũng như không để xuất hiện khoảng trống pháp lý gây lúng túng trong quá trình vận hành thực tế.
Bổ sung cơ chế quản lý đối với hoạt động dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực
Bên cạnh việc cắt giảm các điều kiện không cần thiết, Luật sửa đổi cũng thể hiện tính chủ động trong việc nhận diện và quản lý các nguy cơ an ninh mới phát sinh. Cụ thể, luật đã bổ sung "Hoạt động dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được ủy quyền" vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Việc đưa dịch vụ này vào diện quản lý có điều kiện xuất phát từ yêu cầu tăng cường kiểm soát đối với một mảng hoạt động kinh doanh nhạy cảm, ẩn chứa nhiều nguy cơ phức tạp liên quan đến an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Cơ chế quản lý mới sẽ giúp thiết lập hàng rào kỹ thuật nhằm hạn chế tối đa việc các cá nhân, tổ chức không đủ năng lực, nhân phẩm hoặc điều kiện pháp lý tham gia làm việc tại các trung tâm tiếp nhận thị thực được ủy quyền.
Hơn thế nữa, quy định mới còn đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các rủi ro lộ lọt thông tin, dữ liệu cá nhân của công dân—một vấn đề đặc biệt nóng trong kỷ nguyên số. Đồng thời, việc siết chặt điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hỗ trợ thị thực cũng góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật như móc nối, gian lận hồ sơ để tổ chức cho công dân Việt Nam xuất cảnh, trốn ở lại nước ngoài trái phép.
Có thể nói, việc sửa đổi Luật Đầu tư lần này không chỉ thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Quốc hội và Chính phủ trong việc tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp, giải phóng nguồn lực phát triển kinh tế, mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại: vừa cởi mở kiến tạo phát triển, vừa giữ vững kỷ cương, an ninh và an toàn xã hội.
H.Dung