Tại khu kinh tế đặc biệt, doanh nghiệp được hưởng nhiều ưu đãi về thuế và thủ tục hải quan. Tuy nhiên, nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện về vốn và tiến độ giải ngân, với thời hạn tối đa 15 năm đối với dự án có tổng vốn đầu tư trên 100.000 tỷ đồng.
Sáng 9/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố các luật được Quốc hội thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Theo đó, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10, trong đó dành riêng một chương quy định về khu kinh tế đặc biệt và các chính sách đặc thù áp dụng đối với mô hình này.
Theo luật, khu kinh tế đặc biệt là xã, phường, đặc khu đáp ứng các tiêu chí về vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Khu vực này đồng thời phải có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên, cùng quy mô dân số và diện tích tự nhiên lớn.
Chính phủ sẽ quyết định công nhận từng khu kinh tế đặc biệt cụ thể sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.
Khu kinh tế đặc biệt được ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược trong 8 lĩnh vực. Trong đó, có các dự án khách sạn, nghỉ dưỡng cao cấp, khu vui chơi giải trí có vốn đầu tư từ 10.000 tỷ đồng trở lên; riêng dự án có hoạt động kinh doanh casino phải có quy mô vốn từ 2 tỷ USD.
Ngoài ra, các dự án hạ tầng cảng hàng không, bến cảng có vốn đầu tư từ 2.300 tỷ đồng; dự án công nghiệp năng lượng sạch, công nghiệp chế biến, chế tạo có quy mô vốn từ 6.000 tỷ đồng trở lên cũng thuộc nhóm được ưu tiên thu hút đầu tư.
Nhà đầu tư chiến lược tại khu kinh tế đặc biệt được hưởng nhiều ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các dự án đầu tư tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Doanh nghiệp còn được kéo dài thời gian hưởng ưu đãi thuế thu nhập, nhưng thời gian kéo dài tối đa không quá 5 năm so với quy định hiện hành. Bên cạnh đó, nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án tại khu kinh tế đặc biệt được ưu tiên về thủ tục hải quan và thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Đối với các dự án nuôi trồng thủy sản trên biển của doanh nghiệp trong nước, luật quy định miễn tiền sử dụng khu vực biển trong 15 năm và giảm 50% cho thời gian còn lại. Các dự án này đồng thời được áp dụng thuế suất thuế TNDN ưu đãi 10%, miễn thuế trong 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
Về hoạt động thương mại, doanh nghiệp hoạt động trong khu phi thuế quan thuộc khu kinh tế đặc biệt được phép niêm yết giá, báo giá và ghi giá trong hợp đồng, thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản.
Khách quốc tế lưu trú tại khu kinh tế đặc biệt được mua hàng miễn thuế để sử dụng trong thời gian lưu trú. Trong khi đó, khách chờ xuất cảnh được mua hàng miễn thuế mà không bị giới hạn về số lượng và trị giá.
Bên cạnh các ưu đãi, luật quy định chặt chẽ điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt là yêu cầu về tiến độ giải ngân theo quy mô dự án.
Cụ thể, nhà đầu tư chiến lược phải giải ngân vốn trong thời hạn tối đa 5 năm đối với dự án có tổng vốn đầu tư dưới 10.000 tỷ đồng; tối đa 7 năm đối với dự án từ 10.000 tỷ đồng đến dưới 50.000 tỷ đồng; tối đa 10 năm đối với dự án từ 50.000 tỷ đồng đến dưới 100.000 tỷ đồng; và tối đa 15 năm đối với dự án có vốn đầu tư trên 100.000 tỷ đồng.
Trường hợp không đáp ứng điều kiện về vốn hoặc tiến độ giải ngân, nhà đầu tư chiến lược sẽ không được hưởng các ưu đãi áp dụng tại khu kinh tế đặc biệt, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc việc không đáp ứng điều kiện không xuất phát từ lỗi của doanh nghiệp.
Ngoài ra, nhà đầu tư không được chuyển nhượng dự án hoặc chuyển nhượng vốn góp, cổ phần tại tổ chức được thành lập để thực hiện dự án trong khu kinh tế đặc biệt trong thời hạn 10 năm kể từ ngày được bàn giao đất hoặc khu vực biển.
Luật cũng quy định rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND tại khu kinh tế đặc biệt trong quản lý đầu tư. Theo đó, Chủ tịch UBND tại khu kinh tế đặc biệt được chấp thuận, điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với các dự án thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh.
Theo Luật Đầu tư hiện hành, có 20 trường hợp dự án phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Trong đó, Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án có yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội.
Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư đối với 8 trường hợp, trong đó có các dự án cần chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ biên giới từ 50 ha; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay, chắn sóng, lấn biển từ 500 ha; rừng sản xuất từ 1.000 ha trở lên. Phần lớn các trường hợp còn lại thuộc thẩm quyền quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Tại khu kinh tế đặc biệt, Chủ tịch UBND còn có thẩm quyền quyết định việc giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất sang mục đích khác trên địa bàn. Trình tự thực hiện do UBND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quy định.
Để thu hút nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, luật đưa ra các chính sách hỗ trợ đối với nhà khoa học, chuyên gia, lao động có trình độ cao và thành viên gia đình. Theo đó, các đối tượng này được khám sức khỏe miễn phí tại cơ sở y tế công lập thuộc quản lý của tỉnh. Con của nhân lực chất lượng cao được miễn toàn bộ học phí và các dịch vụ giáo dục liên quan khi học tại trường công lập.
Nhà nước cũng ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách trung ương để đầu tư các dự án trọng điểm và phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tại khu kinh tế đặc biệt sau khi có ý kiến của cấp có thẩm quyền.
Đối với nguồn lực tài chính tại địa phương, HĐND ở khu kinh tế đặc biệt được sử dụng nguồn cải cách tiền lương còn dư để chi thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức căn cứ vào hiệu quả công việc. Nếu vẫn còn nguồn dư sau khi thực hiện khoản chi này, số tiền còn lại được sử dụng để đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, nhà ở lưu trú và nhà ở cho thuê.
T.Nga