Nhằm tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 83/2024/TT-BTC ngày 26 tháng 11 năm 2024 (sau đây gọi là Thông tư), thay thế Thông tư 101/2021/TT-BTC, tập trung hướng dẫn về cơ chế, chính sách giá dịch vụ trong lĩnh vực chứng khoán, áp dụng cho Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (SGDCK), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các công ty con. Nổi bật trong số các quy định mới là những điểm đột phá về thời gian thu, thanh toán, hoàn trả tiền sử dụng dịch vụ và chính sách ưu đãi giảm phí cho thành viên tạo lập thị trường. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo ra "cú hích", thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ và bền vững.
Nền tảng pháp lý vững chắc và mục tiêu phát triển thị trường
Thông tư mới được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc, bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật then chốt như Luật Giá, Luật Chứng khoán, Luật Quản lý nợ công, Luật Bảo vệ môi trường, và các Nghị định liên quan. Mục tiêu xuyên suốt của Thông tư là cụ thể hóa các quy định pháp luật về giá dịch vụ chứng khoán, hoàn thiện cơ chế quản lý, và đặc biệt là tạo động lực thúc đẩy thị trường phát triển. Bằng cách minh bạch hóa quy trình thu, thanh toán phí, cùng chính sách ưu đãi thiết thực cho thành viên tạo lập thị trường, Thông tư 83 hứa hẹn sẽ góp phần tạo dựng một thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành hiệu quả, an toàn, minh bạch, và thu hút nhà đầu tư.
Minh bạch hóa thời gian thu, thanh toán phí dịch vụ: Tạo sự chủ động cho các bên
Điểm nhấn đầu tiên của Thông tư mới nằm ở việc quy định chi tiết, rõ ràng về thời gian thu, thanh toán và hoàn trả tiền sử dụng dịch vụ tại Điều 5. Đối với các khoản thu định kỳ hàng năm, SGDCK và VSDC được phép thu phí trước ngày 31 tháng 01 của năm tính giá, trong khi các tổ chức sử dụng dịch vụ có nghĩa vụ thanh toán chậm nhất vào ngày 15 của tháng tiếp theo. Quy định này không chỉ giúp SGDCK và VSDC chủ động trong việc cân đối nguồn thu, đảm bảo hoạt động vận hành, mà còn giúp các tổ chức sử dụng dịch vụ có đủ thời gian để chuẩn bị và thực hiện nghĩa vụ tài chính, tránh tình trạng chậm trễ, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Đối với các tổ chức đăng ký làm thành viên mới, Thông tư quy định thời gian thu phí ngay khi ký kết hợp đồng. Tuy nhiên, để hỗ trợ các thành viên mới, Thông tư cũng linh hoạt quy định trong vòng 07 ngày làm việc kể từ ngày SGDCK ban hành các Quyết định liên quan đến tư cách thành viên, hoặc VSDC ban hành Quyết định hủy bỏ tư cách thành viên, hai đơn vị này phải thực hiện thu hoặc hoàn trả tiền sử dụng dịch vụ tương ứng. Việc quy định thời hạn 07 ngày làm việc là hợp lý, vừa đảm bảo tính kịp thời, vừa tạo điều kiện cho các bên thực hiện đầy đủ các thủ tục cần thiết. Thông tư cũng đã bổ sung trường hợp đặc biệt cho các thành viên không phải là thành viên lưu ký và đã nộp đầy đủ chi phí dịch vụ quản lý thành viên, sau đó, đăng ký làm thành viên lưu ký, quy định rõ cơ chế thu, thanh toán cho các trường hợp này.
Đặc biệt, quy định về hoàn trả tiền sử dụng dịch vụ trong vòng 07 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định liên quan đến tư cách thành viên, thể hiện sự bảo vệ quyền lợi của các tổ chức khi rút khỏi thị trường, đồng thời khẳng định tính công bằng, minh bạch của cơ chế thu, hoàn trả phí. Thông tư còn đề cập đến những trường hợp đặc biệt như SGDCK ngừng giao dịch hay VSDC ngừng cung cấp dịch vụ, đảm bảo tính toàn diện và bao quát các tình huống có thể xảy ra trong thực tế.
Ưu đãi đặc biệt cho thành viên tạo lập thị trường: Khuyến khích vai trò “Nhạc Trưởng” của thị trường
Một điểm đột phá khác của quy định mới chính là chính sách ưu đãi giảm giá dịch vụ cho thành viên tạo lập thị trường. Theo đó, thành viên tạo lập thị trường được giảm tối đa không quá 80% mức giá dịch vụ giao dịch. Đây là mức ưu đãi rất lớn, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Bộ Tài chính trong việc thúc đẩy vai trò của các thành viên tạo lập thị trường.
Thành viên tạo lập thị trường đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự ổn định và tính thanh khoản của thị trường chứng khoán. Họ có nghĩa vụ niêm yết giá hai chiều (mua và bán) liên tục, từ đó tạo ra thanh khoản, giúp thu hẹp chênh lệch giá, giảm thiểu biến động giá bất thường, và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư thực hiện giao dịch. Chính vì vậy, việc khuyến khích, hỗ trợ các thành viên tạo lập thị trường là vô cùng cần thiết.
Chính sách giảm giá dịch vụ này được kỳ vọng sẽ mang lại những tác động tích cực, lan tỏa đến thị trường. Thứ nhất, nó sẽ thu hút thêm nhiều tổ chức tài chính tham gia vào vai trò tạo lập thị trường, gia tăng số lượng và nâng cao chất lượng của nhóm chủ thể này. Thứ hai, việc giảm bớt gánh nặng chi phí sẽ giúp các thành viên tạo lập thị trường có thêm nguồn lực tài chính, từ đó thực hiện tốt hơn nhiệm vụ duy trì thanh khoản, ổn định thị trường. Thứ ba, khi thanh khoản được cải thiện, thị trường sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Thông tư 83/2024/TT-BTC, với những quy định mới về thời gian thu, thanh toán phí dịch vụ và chính sách ưu đãi cho thành viên tạo lập thị trường, đã thể hiện sự quyết tâm của Bộ Tài chính trong việc xây dựng một thị trường chứng khoán Việt Nam minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững. Những thay đổi này không chỉ tạo thuận lợi cho các chủ thể tham gia thị trường, mà còn góp phần nâng cao vai trò, vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Việc triển khai hiệu quả Thông tư hứa hẹn sẽ mang lại luồng sinh khí mới, tạo đà cho thị trường chứng khoán Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong tương lai, trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế và là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước./.
Nguyễn Anh Vũ
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật