Không gian phát triển được mở rộng sau hợp nhất Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình tạo thêm cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và tuân thủ pháp luật. Tại Hội nghị Hỗ trợ quản lý rủi ro pháp lý về thuế cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, Luật sư Nguyễn Hồng Bách, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình cho rằng đội ngũ luật sư cần chủ động kết nối chuyên môn, đổi mới phương thức hỗ trợ và tập trung giải quyết những vướng mắc thực tế, giúp người kinh doanh phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu.
Mở rộng không gian phát triển, gia tăng nhu cầu dịch vụ pháp lý
Theo Luật sư Nguyễn Hồng Bách, việc mở rộng không gian kinh tế của tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất tạo điều kiện để các luật sư trên địa bàn kết nối chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và cung cấp dịch vụ pháp lý cho nhiều nhóm khách hàng hơn. Cùng với sự phát triển của hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh, nhu cầu tư vấn pháp luật sẽ không chỉ dừng ở việc thành lập doanh nghiệp hay lựa chọn mô hình kinh doanh mà còn mở rộng sang quản trị hoạt động thường xuyên, đầu tư, chuyển nhượng, tham gia chuỗi cung ứng và giải quyết tranh chấp.
Đây là cơ hội để đội ngũ luật sư đóng góp trực tiếp hơn vào việc nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh của địa phương. Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, thiết lập quan hệ với nhiều đối tác hoặc tham gia vào các chuỗi cung ứng, những yêu cầu về hợp đồng, thuế, lao động, tài sản và trách nhiệm pháp lý cũng trở nên đa dạng hơn. Việc tiếp cận tư vấn đúng thời điểm sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện các vấn đề cần lưu ý, hoàn thiện hồ sơ và hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Hiện nay, Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình có 130 luật sư; trên địa bàn có 36 tổ chức hành nghề luật sư. Theo ông Nguyễn Hồng Bách, đây là nguồn lực nghề nghiệp có thể tiếp tục được phát huy để đồng hành, cung cấp dịch vụ pháp lý cho doanh nghiệp, hợp tác xã, cá nhân và hộ kinh doanh trong giai đoạn phát triển mới.
“Chúng tôi mong muốn phát huy nguồn lực nghề nghiệp đó thông qua việc kết nối chuyên môn, bồi dưỡng theo lĩnh vực và tổ chức phương thức tiếp nhận nhu cầu thuận tiện, để dịch vụ pháp lý đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Nguyễn Hồng Bách chia sẻ.
Theo Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình, việc tăng cường hỗ trợ pháp lý cần gắn với nhu cầu thực tế của từng nhóm khách hàng. Doanh nghiệp có bộ máy quản trị tương đối hoàn chỉnh có thể cần tư vấn chuyên sâu về đầu tư, giao dịch, hợp đồng và quản trị rủi ro. Trong khi đó, hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất nhỏ thường cần những hướng dẫn thiết thực hơn về nghĩa vụ thuế, hóa đơn, chứng từ, hợp đồng với đối tác và trách nhiệm đối với khách hàng.
Vì vậy, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý không chỉ là vấn đề tăng số lượng hoạt động tư vấn mà còn đòi hỏi cách tổ chức phù hợp, giúp người kinh doanh dễ dàng xác định nhu cầu, tìm được đầu mối hỗ trợ và tiếp nhận thông tin có thể áp dụng ngay vào thực tế.
Nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu mới
Bên cạnh cơ hội phát triển, Luật sư Nguyễn Hồng Bách cho rằng sự thay đổi của môi trường kinh doanh cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng của đội ngũ luật sư.
Đối với lĩnh vực thuế, hoạt động tư vấn cần có sự phối hợp giữa luật sư với kế toán, chuyên gia thuế và những chuyên gia phù hợp với từng vấn đề cụ thể. Việc đánh giá một giao dịch không chỉ liên quan đến cách hiểu quy định pháp luật mà còn cần xem xét hồ sơ kế toán, chứng từ, dòng tiền và bản chất hoạt động kinh doanh. Sự phối hợp giữa các lĩnh vực chuyên môn sẽ giúp quá trình tư vấn đầy đủ hơn, hạn chế tình trạng chỉ xem xét một khía cạnh mà chưa đánh giá được toàn bộ vấn đề của khách hàng.
Trong khi đó, tư vấn đầu tư và các giao dịch quốc tế đòi hỏi luật sư phải có kiến thức về mô hình kinh doanh, năng lực ngoại ngữ và khả năng tiếp cận các yêu cầu pháp lý trong những bối cảnh giao dịch khác nhau. Cùng với đó, việc sử dụng công nghệ trong hoạt động nghề nghiệp ngày càng cần thiết, từ tra cứu thông tin, quản lý hồ sơ đến trao đổi với khách hàng và bảo đảm an toàn dữ liệu.
Ông Nguyễn Hồng Bách nhấn mạnh, luật sư cần thường xuyên cập nhật quy định pháp luật, nâng cao kỹ năng chuyên môn, sử dụng công nghệ phù hợp, bảo mật thông tin khách hàng và kiểm soát xung đột lợi ích. Chất lượng dịch vụ pháp lý không chỉ được thể hiện ở khả năng viện dẫn quy định mà quan trọng hơn là giúp khách hàng hiểu rõ vấn đề, nhận diện rủi ro và lựa chọn được phương án thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Từ yêu cầu đó, Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình cần tiếp tục phát huy vai trò kết nối đội ngũ, thúc đẩy hoạt động bồi dưỡng chuyên môn và nghiên cứu các hình thức phối hợp theo từng lĩnh vực. Việc tổ chức mạng lưới hỗ trợ pháp lý trên địa bàn rộng cần gắn với năng lực thực tế của luật sư và các tổ chức hành nghề, đồng thời có phương thức tiếp nhận yêu cầu rõ ràng, thuận tiện.
Theo ông Bách, nếu người cần tư vấn phải tự tìm kiếm qua nhiều đầu mối mà không biết nơi nào phù hợp với vấn đề của mình, khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý sẽ bị hạn chế. Do đó, việc kết nối cần hướng tới sự rõ ràng trong tiếp nhận, phân loại nhu cầu và giới thiệu nguồn lực chuyên môn phù hợp.
“Chúng tôi nhìn nhận đây vừa là nhiệm vụ phát triển nghề nghiệp, vừa là trách nhiệm đối với cộng đồng địa phương”, ông Nguyễn Hồng Bách cho biết.
Đồng hành với doanh nghiệp từ những vấn đề pháp lý cụ thể
Theo Luật sư Nguyễn Hồng Bách, để hoạt động hỗ trợ pháp lý thực sự phát huy hiệu quả, luật sư cần đồng hành với người kinh doanh từ những quyết định ban đầu, thay vì chỉ tham gia khi tranh chấp hoặc vi phạm đã phát sinh.
Trước hết, luật sư có thể hỗ trợ rà soát các vấn đề pháp lý ngay từ giai đoạn lựa chọn mô hình hoạt động và chuẩn bị đầu tư. Đối với hộ kinh doanh có nhu cầu chuyển đổi thành doanh nghiệp, việc tư vấn cần xem xét quy mô kinh doanh, trách nhiệm tài sản, phương thức quản lý, chế độ kế toán và nghĩa vụ thuế. Quá trình chuyển đổi cần xuất phát từ nhu cầu và điều kiện cụ thể của chủ thể kinh doanh, đồng thời có phương án phù hợp để hoạt động được tiếp nối ổn định.
Việc chuyển đổi mô hình không nên chỉ được nhìn nhận ở khía cạnh thủ tục thành lập hay đăng ký. Người kinh doanh cần hiểu rõ những thay đổi liên quan đến tổ chức quản lý, trách nhiệm pháp lý, việc lập và lưu trữ hồ sơ cũng như thực hiện các nghĩa vụ có liên quan. Tư vấn từ sớm sẽ giúp chủ thể kinh doanh đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu mới và chuẩn bị những điều kiện cần thiết trước khi thực hiện chuyển đổi.
Trong quản trị thuế, luật sư có thể phối hợp với người làm kế toán để kiểm tra sự thống nhất giữa hợp đồng, giao dịch thực tế, hóa đơn và chứng từ thanh toán. Theo ông Nguyễn Hồng Bách, những hướng dẫn gắn với tình huống cụ thể sẽ giúp người kinh doanh dễ hình dung vấn đề và xây dựng quy trình phòng ngừa rủi ro phù hợp hơn so với việc chỉ phổ biến quy định chung.
Chẳng hạn, đối với cơ sở lưu trú nhận khách qua nền tảng trực tuyến, việc rà soát cần chú ý đến doanh thu phát sinh, các khoản bị khấu trừ và số tiền thực nhận. Đối với doanh nghiệp thi công, cần làm rõ thời điểm bàn giao, nghiệm thu và nghĩa vụ lập hóa đơn. Với cơ sở sản xuất mua nguyên liệu, việc lưu giữ chứng cứ giao nhận hàng hóa và chứng từ thanh toán có ý nghĩa quan trọng trong việc chứng minh giao dịch thực tế.
Những tình huống này cho thấy quản trị pháp lý và thuế cần được thực hiện xuyên suốt quá trình kinh doanh. Nếu doanh nghiệp chỉ tập hợp hồ sơ khi có yêu cầu giải trình, một số chứng từ có thể đã bị thất lạc hoặc không còn đủ điều kiện để bổ sung. Ngược lại, khi quy trình được xây dựng ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc kiểm soát giao dịch, đối chiếu dữ liệu và thực hiện nghĩa vụ theo quy định.
Bên cạnh đó, luật sư có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện điều kiện hưởng ưu đãi, chuẩn bị hồ sơ giải trình và rà soát những giao dịch có mức độ rủi ro cao. Khi phát sinh thanh tra, kiểm tra hoặc tranh chấp, luật sư có thể hỗ trợ chuẩn bị tài liệu, bảo vệ quyền giải trình và thực hiện quyền khiếu nại, khởi kiện theo quy định pháp luật.
Theo ông Nguyễn Hồng Bách, hoạt động này cần được đặt trong mối quan hệ giữa việc thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Hỗ trợ pháp lý không chỉ giúp người kinh doanh nhận biết và khắc phục những thiếu sót mà còn tạo điều kiện để họ thực hiện các quyền của mình khi có vấn đề cần làm rõ với cơ quan quản lý.
Phạm vi đồng hành của luật sư cũng cần mở rộng sang những lĩnh vực gắn bó mật thiết với hoạt động kinh doanh như hợp đồng, công nợ, lao động, bảo hiểm, tài sản và giao dịch trên môi trường số. Đối với cá nhân, hộ kinh doanh, các vấn đề về tài sản gia đình, quyền sử dụng địa điểm kinh doanh và trách nhiệm của người ký kết giao dịch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của cơ sở. Việc nhận diện và xử lý những vấn đề này ngay từ đầu sẽ giúp hoạt động kinh doanh có nền tảng ổn định hơn.
Tổ chức tư vấn theo nhóm ngành, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý
Để hỗ trợ pháp lý đi vào thực chất, ông Nguyễn Hồng Bách đề xuất phối hợp tổ chức các buổi tư vấn theo nhóm ngành và tình huống thực tế, ưu tiên những nhóm có nhu cầu rõ rệt như cơ sở du lịch, lưu trú, nhà hàng; cơ sở sản xuất, làng nghề; doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng và hộ kinh doanh đa kênh.
Theo định hướng này, nội dung tư vấn cần tập trung vào những vấn đề mà người kinh doanh thường xuyên gặp phải trong quá trình hoạt động. Tài liệu nên ngắn gọn, có ví dụ minh họa và hướng dẫn kiểm tra hồ sơ để chủ cơ sở có thể áp dụng ngay. Những câu hỏi xuất hiện lặp lại trong quá trình tư vấn có thể được tổng hợp thành bộ hỏi đáp, sau khi kiểm tra căn cứ pháp lý và cập nhật quy định có liên quan.
Cách làm này giúp chuyển nội dung hỗ trợ pháp lý từ việc phổ biến quy định trên diện rộng sang giải quyết những tình huống cụ thể. Với các cơ sở lưu trú, nhà hàng, nội dung có thể gắn với hợp đồng dịch vụ, quản lý doanh thu, hóa đơn và trách nhiệm đối với khách hàng. Với cơ sở sản xuất, làng nghề, hoạt động tư vấn có thể tập trung vào hợp đồng cung ứng, thuê địa điểm, chứng từ giao nhận, lao động và nghĩa vụ môi trường. Đối với hộ kinh doanh đa kênh, việc đối soát doanh thu, quản lý hóa đơn và lưu trữ chứng từ cần được chú trọng.
Cùng với hoạt động tư vấn theo chuyên đề, cần xây dựng phương thức kết nối luật sư với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh có nhu cầu tư vấn thường xuyên. Trong các chương trình hỗ trợ, thông tin về đối tượng được hỗ trợ, nội dung, thời lượng và nguồn kinh phí, nếu có, cần được công khai rõ ràng. Đối với những dịch vụ vượt ngoài phạm vi chương trình, các bên cần thỏa thuận cụ thể về công việc và chi phí.
Theo ông Bách, việc tổ chức minh bạch sẽ giúp người kinh doanh chủ động lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để hoạt động tư vấn được duy trì ổn định. Khi biết rõ phạm vi hỗ trợ và trách nhiệm của các bên, doanh nghiệp có thể chủ động bố trí thời gian, chuẩn bị hồ sơ và xác định những vấn đề cần trao đổi với luật sư.
Một nội dung khác được Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình đề cập là thiết lập kênh tổng hợp và phản ánh những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật. Đoàn Luật sư có thể phối hợp với các hiệp hội và cơ quan chuyên môn để lựa chọn những vấn đề có tính phổ biến, phân tích hồ sơ và kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền.
Để phản ánh có cơ sở, vướng mắc cần được mô tả cụ thể, làm rõ quy định liên quan, cách áp dụng trong thực tế, tác động đối với hoạt động của doanh nghiệp và phương án xử lý được đề xuất. Cách tiếp cận này giúp thông tin phản ánh có trọng tâm, tạo cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét và đánh giá vấn đề.
Theo ông Nguyễn Hồng Bách, những kinh nghiệm thu được từ từng vụ việc nếu được tổng hợp và phân tích phù hợp có thể trở thành nguồn thông tin hữu ích cho việc nhận diện khó khăn phổ biến. Qua đó, hoạt động hành nghề luật sư không chỉ hỗ trợ khách hàng riêng lẻ mà còn có thể đóng góp vào quá trình hoàn thiện môi trường pháp lý và cải thiện điều kiện kinh doanh chung của địa phương.
Đánh giá hiệu quả từ kết quả hỗ trợ thực tế
Để bảo đảm các hoạt động hỗ trợ pháp lý mang lại hiệu quả thiết thực, ông Nguyễn Hồng Bách cho rằng cần chú trọng đánh giá kết quả hỗ trợ thay vì chỉ căn cứ vào số lượng người tham dự hoặc số buổi được tổ chức.
Theo đó, bên cạnh việc thống kê số người được tiếp cận, cần theo dõi những vấn đề đã được giải đáp, hồ sơ được hướng dẫn hoàn thiện, quy trình được cơ sở kinh doanh áp dụng và các kiến nghị đã được phản hồi. Những kết quả này giúp đánh giá rõ hơn mức độ hữu ích của hoạt động hỗ trợ đối với công việc thực tế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Việc đánh giá dựa trên kết quả cũng tạo điều kiện để nhận diện những nội dung tư vấn còn thiếu, những nhóm đối tượng chưa tiếp cận được dịch vụ và những vấn đề cần tiếp tục ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo. Trên cơ sở đó, chương trình hỗ trợ có thể được điều chỉnh để phù hợp hơn với nhu cầu thực tế, tránh tổ chức dàn trải nhưng chưa giải quyết được những khó khăn mà người kinh doanh đang gặp phải.
Trong bước triển khai đầu tiên, ông Nguyễn Hồng Bách đề xuất lựa chọn một số nhóm tình huống liên quan đến doanh thu, hóa đơn và chứng từ để xây dựng chuyên đề phối hợp. Đây là những nội dung gắn trực tiếp với hoạt động thường xuyên của nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đồng thời có liên hệ chặt chẽ với yêu cầu quản trị rủi ro và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Từ kết quả triển khai, các bên có thể đánh giá khả năng tiếp cận, những vấn đề được giải quyết và nhu cầu hỗ trợ còn tồn tại để xem xét mở rộng sang các lĩnh vực khác. Cách làm từng bước sẽ giúp hoạt động hỗ trợ bám sát năng lực thực tế của đội ngũ luật sư, đồng thời tạo cơ sở để hoàn thiện phương thức phối hợp trong thời gian tới.
Theo Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Ninh Bình, việc nâng cao chất lượng hỗ trợ pháp lý cần được thực hiện đồng thời với phát triển năng lực nghề nghiệp và tăng cường trách nhiệm đối với cộng đồng. Khi luật sư chủ động kết nối chuyên môn, cung cấp dịch vụ phù hợp và tham gia phản ánh những vướng mắc từ thực tiễn, hoạt động hỗ trợ sẽ có điều kiện đến gần hơn với doanh nghiệp, hợp tác xã, cá nhân và hộ kinh doanh.
Trong bối cảnh Ninh Bình bước vào giai đoạn phát triển mới sau hợp nhất, sự đồng hành của đội ngũ luật sư không chỉ góp phần giúp người kinh doanh phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp mà còn hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy tuân thủ pháp luật và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trên địa bàn tỉnh.
D.Mạnh