Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp. Dự thảo hướng đến hai mục tiêu chính: xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện quy định hiện hành và tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp khi đăng ký, thay đổi hoặc chấm dứt hoạt động. Nếu được thông qua, nhiều thủ tục sẽ được giải quyết nhanh hơn, doanh nghiệp không còn phải nộp lại một số giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp cũng đề nghị cần hoàn thiện cơ chế kết nối dữ liệu để chính sách này thực sự phát huy hiệu quả trên thực tế.
Điều chỉnh quy định để xử lý những vướng mắc phát sinh
Sau một thời gian triển khai Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, nhiều tình huống phát sinh trong thực tế chưa có quy định cụ thể hoặc còn cách hiểu khác nhau giữa các địa phương. Dự thảo lần này tập trung bổ sung các quy định còn thiếu nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất khi giải quyết hồ sơ.
Đối với hộ kinh doanh, dự thảo điều chỉnh quy định về thẩm quyền đăng ký tại cấp xã. Việc sửa đổi xuất phát từ thực tế một số địa phương, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, chưa thành lập phòng chuyên môn thực hiện chức năng đăng ký hộ kinh doanh nên gặp khó khăn trong tổ chức thực hiện. Quy định mới nhằm giúp các địa phương linh hoạt hơn trong bố trí cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
Đối với doanh nghiệp, dự thảo bổ sung hồ sơ đăng ký cho những trường hợp đã xuất hiện trong thực tiễn nhưng chưa được điều chỉnh trong quy định hiện hành. Cụ thể, bao gồm trường hợp thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên dùng phần vốn góp để góp vốn vào tổ chức kinh tế khác dẫn đến thay đổi thành viên công ty; hoặc trường hợp cổ đông công ty cổ phần thay đổi do tặng, cho cổ phần.
Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm đăng ký hoặc thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp đang tạm ngừng kinh doanh. Đây là nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm vì trên thực tế, không ít trường hợp phát sinh thay đổi thông tin trong thời gian tạm ngừng nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể về nghĩa vụ thực hiện.
Bên cạnh đó, bổ sung quy định về việc cung cấp thông tin cổ đông của công ty cổ phần không niêm yết và chưa đăng ký giao dịch chứng khoán khi doanh nghiệp giải thể. Quy định này nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch thông tin theo các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin phục vụ quản lý thuế.
Rút ngắn thời gian giải quyết nhiều thủ tục
Đối với đăng ký doanh nghiệp, thời gian xử lý dự kiến giảm từ 3 ngày làm việc xuống còn 2 ngày làm việc đối với các thủ tục như: dừng thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp; đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm kinh doanh; hiệu đính thông tin đăng ký doanh nghiệp.
Đối với hộ kinh doanh, thời gian giải quyết cũng được rút từ 3 ngày xuống còn 2 ngày làm việc đối với thủ tục dừng thực hiện đăng ký, bổ sung hoặc hiệu đính thông tin đăng ký.
Việc rút ngắn thời gian xử lý tuy chỉ giảm một ngày làm việc nhưng có thể giúp doanh nghiệp sớm hoàn tất các thủ tục thay đổi thông tin, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt trong những trường hợp cần điều chỉnh gấp để ký kết hợp đồng, thực hiện giao dịch hoặc triển khai dự án.
Dự thảo cũng phân định rõ hơn thẩm quyền giữa các cấp chính quyền. Theo đó, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh tiếp tục giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp, trong khi đăng ký hộ kinh doanh thuộc thẩm quyền của cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã. Việc phân định này nhằm tránh chồng chéo trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ.
Hướng tới nguyên tắc “cơ quan nhà nước tự khai thác dữ liệu”
Theo dự thảo, khi giải quyết thủ tục đăng ký doanh nghiệp, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ chủ động khai thác thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia để thay thế bản sao các giấy tờ do cơ quan nhà nước cấp. Điều này phù hợp với định hướng xây dựng Chính phủ số, đồng thời góp phần giảm số lượng giấy tờ doanh nghiệp phải chuẩn bị khi thực hiện thủ tục hành chính. Chỉ trong trường hợp hệ thống chưa khai thác được dữ liệu hoặc thông tin chưa đầy đủ, chưa chính xác thì cơ quan đăng ký kinh doanh mới yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hồ sơ và thực hiện cập nhật dữ liệu theo quy định.
Nếu được triển khai đồng bộ, quy định này có thể giúp giảm đáng kể thời gian chuẩn bị hồ sơ, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải nộp đi nộp lại những giấy tờ mà cơ quan quản lý đã lưu trữ.
Nhìn tổng thể, dự thảo Nghị định tiếp tục theo hướng giảm thời gian xử lý hồ sơ, bổ sung quy định cho các tình huống phát sinh và tăng cường khai thác dữ liệu điện tử thay cho giấy tờ truyền thống. Đây đều là những nội dung có thể góp phần giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình đăng ký và thay đổi thông tin. Tuy nhiên, để các cải cách mang lại hiệu quả thực chất, nhiều ý kiến cho rằng việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và kết nối giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia cần được triển khai đồng bộ với các quy định mới. Khi cơ quan nhà nước thực sự có thể tự khai thác thông tin thay vì tiếp tục yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hồ sơ, mục tiêu giảm giấy tờ, rút ngắn thủ tục hành chính mới có thể được hiện thực hóa một cách đầy đủ.