Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, phần lớn các DNNVV này thiếu bộ phận pháp chế chuyên nghiệp, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận và tuân thủ các quy định pháp luật, đặc biệt khi hệ thống văn bản pháp luật thường xuyên thay đổi. Để khắc phục tình trạng này, việc xây dựng và cải tiến mô hình hỗ trợ pháp lý cho DNNVV là cần thiết và cấp bách.
Thực trạng hỗ trợ pháp lý cho DNNVV
Mặc dù Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ pháp lý cho DNNVV, như Nghị định số 55/2019/NĐ-CP về hỗ trợ pháp lý cho DNNVV và Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, nhưng hiệu quả thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp chưa biết đến các chương trình hỗ trợ này, và việc tiếp cận thông tin còn hạn chế. Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Đồng Nai, cho biết: "Hơn 70% vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến pháp lý, nhưng hiệp hội hầu như chưa được tham gia bất cứ hội nghị, hội thảo nào liên quan đến việc hỗ trợ pháp lý."
Những điểm mới đề xuất trong mô hình hỗ trợ pháp lý
- Tăng cường truyền thông và tiếp cận thông tin pháp lý
Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về các chương trình hỗ trợ pháp lý thông qua các kênh truyền thông đa dạng như báo chí, truyền hình, mạng xã hội và website chuyên ngành. Việc này giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin và hiểu rõ quyền lợi cũng như nghĩa vụ của mình.
- Phát triển mạng lưới tư vấn viên pháp luật chuyên nghiệp
Xây dựng đội ngũ tư vấn viên pháp luật có năng lực và nhiệt huyết, được đào tạo bài bản về kiến thức pháp luật và kỹ năng tư vấn. Mạng lưới này cần được công khai thông tin để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận khi cần hỗ trợ. Ông Nguyễn Ngọc Thanh Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp - Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: "Rất cần xây dựng đội ngũ tư vấn viên có năng lực, nhiệt huyết với doanh nghiệp, nhằm giúp họ hiểu đúng, đủ và tuân thủ pháp luật liên quan đến kinh doanh."
chinhsachcuocsong.vnanet.vn
- Đơn giản hóa thủ tục hỗ trợ và tăng cường phối hợp liên ngành
Quy trình hỗ trợ pháp lý cần được thiết kế đơn giản, minh bạch, giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn pháp luật để đảm bảo hỗ trợ kịp thời và hiệu quả cho doanh nghiệp.
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong hỗ trợ pháp lý
Phát triển các nền tảng trực tuyến cung cấp thông tin pháp luật, tư vấn pháp lý và giải đáp thắc mắc cho doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả hỗ trợ.
- Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ hỗ trợ pháp lý
Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho cán bộ làm công tác hỗ trợ pháp lý nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng và thái độ phục vụ. Điều này đảm bảo đội ngũ hỗ trợ pháp lý có đủ năng lực đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.
2. Mô hình tổ chức hỗ trợ pháp lý công tại Hàn Quốc (Korean Legal Aid Corporation - KLAC)
- KLAC là tổ chức công lập chuyên cung cấp hỗ trợ pháp lý miễn phí hoặc chi phí thấp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).
- Hệ thống này có các văn phòng tư vấn tại nhiều địa phương, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ pháp lý.
- Ngoài tư vấn pháp lý, KLAC còn tổ chức các khóa đào tạo pháp luật cho doanh nghiệp, giúp họ nâng cao nhận thức pháp lý và giảm thiểu rủi ro.
3. Mô hình Văn phòng luật sư doanh nghiệp tại Nhật Bản
- Tại Nhật Bản, nhiều văn phòng luật sư chuyên cung cấp dịch vụ pháp lý trọn gói cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với mức phí ưu đãi.
- Chính phủ Nhật Bản có chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ pháp lý, giúp họ tiếp cận luật sư một cách dễ dàng hơn.
- Nhờ mô hình này, các doanh nghiệp Nhật Bản có ý thức cao hơn trong việc tuân thủ pháp luật kinh doanh và phòng tránh rủi ro pháp lý.
4. Mô hình Small Business Administration (SBA) tại Hoa Kỳ
- SBA là cơ quan chính phủ của Hoa Kỳ chuyên hỗ trợ DNNVV, trong đó có cả hỗ trợ pháp lý.
- SBA có các trung tâm hỗ trợ pháp lý tại nhiều bang, cung cấp dịch vụ tư vấn, giải quyết tranh chấp pháp lý và đào tạo về luật doanh nghiệp.
- Ngoài ra, SBA còn có các chương trình kết nối doanh nghiệp với các luật sư tình nguyện để giảm chi phí tư vấn pháp lý.
5. Mô hình Phòng tư vấn pháp lý miễn phí tại Liên minh Châu Âu (EU Business Support Centers)
- Liên minh Châu Âu có các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý miễn phí hoặc với chi phí thấp.
- Mô hình này tập trung vào việc cung cấp thông tin pháp luật, hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ các quy định của EU và hỗ trợ họ trong các tranh chấp pháp lý.
Bài học rút ra cho Việt Nam
- Việt Nam có thể áp dụng mô hình trung tâm hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp theo hướng kết hợp giữa mô hình của Hàn Quốc và SBA của Hoa Kỳ.
- Cần tăng cường số lượng trung tâm hỗ trợ pháp lý tại các địa phương, đặc biệt là ở các khu vực kinh tế trọng điểm và vùng sâu, vùng xa.
- Cần xây dựng cơ chế tài chính hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận các dịch vụ tư vấn pháp luật.
- Thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức tư vấn pháp lý để mở rộng mạng lưới hỗ trợ.
Kết luận
Việc cải tiến mô hình hỗ trợ pháp lý cho DNNVV là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn pháp luật, cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, sẽ tạo nên một hệ thống hỗ trợ pháp lý hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế ngày càng hội nhập và phát triển.