Tiếp cận tín dụng là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thời gian qua, cùng với quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật, nhiều giải pháp hỗ trợ tiếp cận vốn đã được triển khai. Tuy nhiên, thực tiễn tại Nghệ An cho thấy, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng của một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh vẫn còn hạn chế, đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tế.
Tín dụng là nguồn lực quan trọng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh là lực lượng quan trọng của nền kinh tế, tham gia rộng khắp trong các lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ, nông nghiệp, chế biến, du lịch và nhiều ngành nghề khác. Tại Nghệ An, khu vực này có vai trò đáng kể đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo việc làm, đóng góp vào ngân sách, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong quá trình hoạt động, nhu cầu về vốn luôn là một trong những vấn đề được doanh nghiệp và hộ kinh doanh quan tâm. Nguồn vốn tín dụng có ý nghĩa trực tiếp đối với việc duy trì hoạt động, mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư máy móc, thiết bị, đổi mới công nghệ, thực hiện chuyển đổi số, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.
Đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạn chế về nguồn lực tài chính khiến việc mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn. Không ít doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư, có phương án kinh doanh nhưng khả năng huy động vốn còn hạn chế. Đối với hộ kinh doanh, việc tiếp cận nguồn vốn chính thức cũng là vấn đề đáng quan tâm khi nhiều hộ vẫn chủ yếu dựa vào nguồn vốn tự có hoặc các nguồn vốn khác để duy trì hoạt động.
Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ tín dụng, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện tại địa phương có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.
Chính sách hỗ trợ tín dụng từng bước được hoàn thiện
Thời gian qua, hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đã từng bước được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp cận các nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các chính sách liên quan đến tín dụng, bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đa dạng hóa nguồn vốn và các cơ chế hỗ trợ khác được triển khai nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cùng với đó, các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục đặt yêu cầu tháo gỡ những rào cản trong tiếp cận nguồn lực, trong đó có nguồn vốn tín dụng. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh yêu cầu tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện khả năng tiếp cận các nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong thời gian tới.
Trên cơ sở các chủ trương, chính sách được ban hành, ngành ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình, gói tín dụng ưu đãi hướng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa, lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp, xuất khẩu cũng như các hoạt động liên quan đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ. Các giải pháp này từng bước mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, tạo thêm nguồn lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với chính sách tín dụng, việc tăng cường kết nối giữa ngân hàng và doanh nghiệp cũng được chú trọng. Thông qua các chương trình kết nối, đối thoại, trao đổi thông tin, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận chính sách tín dụng, tìm hiểu điều kiện vay vốn và trao đổi trực tiếp về những khó khăn trong quá trình lập hồ sơ, tiếp cận nguồn vốn.
Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030 cũng xác định việc triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế tư nhân và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh là một trong những nội dung cần được chú trọng.
Mặc dù chính sách ngày càng được hoàn thiện, thực tế vẫn cho thấy còn khoảng cách nhất định giữa chính sách và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Việc tiếp tục tổ chức thực hiện chính sách theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận và phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh là vấn đề cần được quan tâm.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Nghệ An vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn
Thời gian qua, môi trường đầu tư, kinh doanh tại Nghệ An có nhiều chuyển biến tích cực. Hoạt động kết nối ngân hàng - doanh nghiệp được triển khai; các chương trình tín dụng ưu tiên được thực hiện; mạng lưới tổ chức tín dụng và các kênh tiếp cận thông tin ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, đối với không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức vẫn còn những khó khăn nhất định.
Một trong những vấn đề thường gặp là năng lực quản trị tài chính và chất lượng hồ sơ tín dụng của doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Một số doanh nghiệp còn hạn chế trong việc xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh, chứng minh hiệu quả của phương án vay vốn và cung cấp thông tin tài chính một cách đầy đủ, minh bạch. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng.
Đối với hộ kinh doanh, khó khăn trong tiếp cận vốn có thể rõ nét hơn. Do quy mô hoạt động thường nhỏ, việc quản lý tài chính nhiều khi chủ yếu dựa trên kinh nghiệm; công tác ghi chép, theo dõi doanh thu, chi phí chưa được thực hiện một cách hệ thống. Một số hộ chưa có báo cáo tài chính hoặc các tài liệu cần thiết để chứng minh đầy đủ tình hình tài chính, dòng tiền và khả năng sử dụng, hoàn trả vốn.
Những hạn chế này khiến doanh nghiệp và hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quá trình chứng minh năng lực tài chính cũng như khả năng thực hiện phương án vay vốn. Đối với các trường hợp chưa có tài sản bảo đảm phù hợp hoặc chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hồ sơ, quá trình tiếp cận nguồn vốn có thể càng trở nên khó khăn hơn.
Bên cạnh những vấn đề xuất phát từ phía doanh nghiệp và hộ kinh doanh, khả năng tiếp cận chính sách cũng là một yếu tố cần được quan tâm. Một bộ phận doanh nghiệp, hộ kinh doanh chưa nắm đầy đủ thông tin về các chương trình, chính sách tín dụng đang được triển khai; chưa hiểu rõ điều kiện, trình tự, thủ tục hoặc những yêu cầu liên quan đến từng chương trình hỗ trợ.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là những doanh nghiệp chưa có bộ phận pháp chế hoặc nhân sự chuyên trách về tài chính, pháp lý, việc tự tìm hiểu và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ có thể gặp nhiều hạn chế. Với hộ kinh doanh, vấn đề này càng rõ hơn do quy mô nhỏ, nguồn lực quản trị hạn chế và việc tiếp cận thông tin chính sách chưa phải lúc nào cũng thuận lợi.
Thực tế tại Nghệ An cho thấy, việc giải quyết bài toán tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh không chỉ nằm ở việc mở rộng nguồn vốn mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp cận thông tin, chuẩn bị hồ sơ, đáp ứng các điều kiện vay vốn và hiểu đúng các chính sách hỗ trợ. Vì vậy, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, cần quan tâm hơn đến cách thức đưa chính sách đến đúng đối tượng, giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh hiểu, tiếp cận và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn tín dụng.
Việc nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng vì thế cần được nhìn nhận từ cả hai phía: khả năng cung ứng và hỗ trợ vốn của hệ thống tín dụng, đồng thời là năng lực tiếp cận, đáp ứng điều kiện và sử dụng vốn của doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện những khó khăn trong quá trình thực thi chính sách và đề xuất các giải pháp phù hợp với thực tiễn địa phương.
H.Huyền