Tiếp cận vốn tín dụng luôn là một trong những khó khăn lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh trong quá trình phát triển. Bên cạnh yếu tố về năng lực tài chính hay tài sản bảo đảm, mức độ tuân thủ pháp luật và tính minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh đang ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng khi các tổ chức tín dụng xem xét cấp vốn. Trong bối cảnh đó, công tác hỗ trợ pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu và thực hiện đúng quy định của pháp luật mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị, tạo dựng uy tín và mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn chính thức.

Minh bạch pháp lý ngày càng trở thành điều kiện quan trọng để tiếp cận vốn

Trong những năm gần đây, cùng với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, hệ thống chính sách, pháp luật về tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tiếp cận các nguồn lực phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, cải thiện khả năng tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ và các nguồn lực phát triển; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ pháp luật, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bình đẳng và thuận lợi. Tiếp đó, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân đã đề ra nhiều giải pháp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng, khuyến khích các tổ chức tín dụng đổi mới phương thức cho vay, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong đánh giá khách hàng và phát triển các công cụ hỗ trợ tài chính đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các chủ trương này tiếp tục được thể chế hóa trong Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Theo quy định của Luật, việc cấp tín dụng được tổ chức tín dụng xem xét trên cơ sở khả năng hoàn trả nợ của khách hàng, mục đích sử dụng vốn hợp pháp, khả năng tài chính và mức độ rủi ro. Điều này cho thấy cách tiếp cận trong hoạt động cho vay đang có sự thay đổi theo hướng đánh giá toàn diện năng lực của khách hàng thay vì chỉ dựa chủ yếu vào tài sản bảo đảm. Bên cạnh giá trị tài sản thế chấp, các tổ chức tín dụng ngày càng quan tâm đến dòng tiền, lịch sử tín dụng, năng lực quản trị, tính minh bạch trong hoạt động và mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp khi xem xét quyết định cấp tín dụng.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 cũng dành nhiều quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận nguồn vốn. Theo Điều 14 của Luật, Nhà nước thực hiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng thông qua việc khuyến khích các tổ chức tín dụng tăng dư nợ cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi và phát huy vai trò của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, Điều 11 của Luật quy định Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp thông qua hoạt động cung cấp thông tin, tư vấn và hỗ trợ pháp lý. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng khẳng định hỗ trợ pháp lý không chỉ là một chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nói chung mà còn là giải pháp góp phần nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng theo hướng bền vững.

Song song với việc hoàn thiện pháp luật về tín dụng, nhiều quy định mới trong lĩnh vực thuế, kế toán và chuyển đổi số cũng đang tác động trực tiếp đến quá trình thẩm định cho vay của các tổ chức tín dụng.

Việc áp dụng hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, báo cáo tài chính điện tử và kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế với các cơ quan quản lý nhà nước đã tạo ra nguồn thông tin ngày càng đầy đủ, minh bạch về hoạt động của doanh nghiệp. Đây là cơ sở quan trọng để các tổ chức tín dụng đánh giá doanh thu, dòng tiền, khả năng trả nợ cũng như mức độ tuân thủ pháp luật của khách hàng khi xem xét cấp tín dụng.

Đối với hộ kinh doanh, lộ trình chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai cũng góp phần từng bước hình thành hệ thống dữ liệu tài chính minh bạch hơn. Khi doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế được ghi nhận đầy đủ, hộ kinh doanh có điều kiện xây dựng lịch sử tín dụng, chứng minh năng lực tài chính và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn chính thức.

Trong bối cảnh đó, việc thực hiện đúng quy định về đăng ký kinh doanh, kế toán, thuế, lao động, bảo hiểm xã hội, giao dịch bảo đảm và công bố thông tin không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần tạo dựng uy tín đối với các tổ chức tín dụng.

Hỗ trợ pháp lý góp phần tháo gỡ rào cản trong tiếp cận tín dụng

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng không hẳn vì thiếu phương án kinh doanh khả thi mà do hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ, hệ thống kế toán chưa được chuẩn hóa hoặc chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh đó, công tác hỗ trợ pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Thông qua hoạt động phổ biến, tư vấn, hướng dẫn và giải đáp các quy định pháp luật, doanh nghiệp có điều kiện rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, chuẩn hóa hệ thống kế toán, thực hiện đúng quy định về thuế, lao động và các nghĩa vụ pháp lý khác.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, hỗ trợ pháp lý còn giúp doanh nghiệp nhận diện sớm các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình hoạt động, từ đó chủ động điều chỉnh trước khi xảy ra vi phạm. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch và đáp ứng tốt hơn các điều kiện vay vốn.

Ở góc độ khác, khi doanh nghiệp có hệ thống hồ sơ pháp lý đầy đủ và dữ liệu tài chính rõ ràng, các tổ chức tín dụng cũng có thêm cơ sở để đánh giá khách quan năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng. Điều này góp phần giảm bất cân xứng thông tin, rút ngắn thời gian thẩm định, giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả cấp tín dụng.