Chiều ngày 24/4, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị tham vấn dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Ủy viên là Đại biểu quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Đức Hiếu và Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm chủ trì Hội nghị.
Hỗ trợ thực chất để doanh nghiệp lớn mạnh
Hội nghị được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế hỗ trợ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, lực lượng được đánh giá là năng động và đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế. Dự án Luật lần này hướng tới xây dựng một khung chính sách hiện đại, minh bạch và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển mới của nền kinh tế.
Phát biểu khai mạc, Đại biểu Phan Đức Hiếu nhấn mạnh rằng việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm khắc phục các hạn chế sau hơn 8 năm thực thi, mà còn để thể chế hóa các định hướng lớn về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo ông, thể chế cần đi trước một bước, trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, an toàn cho doanh nghiệp.
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết sau quá trình tổng kết và khảo sát hơn 500 doanh nghiệp, việc sửa đổi cục bộ không còn phù hợp. Thay vào đó, Bộ đề xuất xây dựng một đạo luật mới thay thế toàn diện luật hiện hành, với kỳ vọng tạo ra những thay đổi mang tính đột phá và thực chất trong hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm phát biểu tại Hội nghị. |
Dự thảo Luật tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn. Trước hết là thay đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng đơn giản, dễ áp dụng, ưu tiên tiêu chí doanh thu. Đồng thời, mở rộng đối tượng hỗ trợ đến các nhóm yếu thế và các doanh nghiệp theo mô hình phát triển bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị.
Nhóm chính sách thứ hai hướng tới khơi thông nguồn lực, đặc biệt trong tiếp cận tài chính và đất đai. Nhiều cơ chế mới được đề xuất như thử nghiệm cho vay dựa trên dòng tiền, hỗ trợ tiếp cận tài sản công, và cấp “voucher công nghệ” cho doanh nghiệp. Đây được xem là bước tiến đáng kể nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn lâu nay trong phát triển khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Song song đó, dự thảo cũng chú trọng xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, bao gồm các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp và cơ chế “một cửa” tại địa phương. Việc kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ hơn.
Một điểm mới quan trọng khác là chuyển đổi phương thức hỗ trợ từ “chi theo hoạt động” sang “chi theo kết quả”. Toàn bộ quy trình sẽ được số hóa nhằm tăng tính minh bạch, giảm thủ tục hành chính và nâng cao trách nhiệm giải trình. Đây được xem là bước đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.
Đảm bảo tính khả thi của dự thảo Luật
Kết luận Hội nghị, Đại biểu Phan Đức Hiếu cơ bản đồng thuận với sự cần thiết sửa đổi Luật nhưng nhấn mạnh yêu cầu làm rõ các vấn đề cốt lõi. Ông cho rằng dự thảo phải bảo đảm tính khả thi, có thể triển khai ngay sau khi ban hành. Đặc biệt, cần chứng minh rõ giá trị thực tiễn, tránh tình trạng luật ban hành nhưng khó áp dụng hoặc không tạo chuyển biến rõ rệt cho doanh nghiệp trong thực tế.
 |
| Đại biểu Phan Đức Hiếu phát biểu tại Hội nghị. |
Nhóm nghiên cứu đề nghị Bộ Tài chính thuyết minh kỹ hơn về phương án sửa đổi toàn diện thay vì chỉ điều chỉnh từng phần. Cần phân định rõ nội dung kế thừa và nội dung đổi mới, đồng thời làm nổi bật “giá trị tăng thêm” của chính sách. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng lập pháp mà còn tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp về hiệu quả hỗ trợ trong giai đoạn tới.
Liên quan tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đặt vấn đề về việc ưu tiên doanh thu có thể chưa phù hợp với doanh nghiệp mới thành lập. Theo ông, tiêu chí cần phản ánh đúng bản chất quy mô, không chỉ phục vụ quản lý thuế. Đồng thời, cần làm rõ sự thống nhất giữa dự thảo Luật với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt liên quan ngưỡng doanh thu miễn thuế dưới một tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội bày tỏ lo ngại về nguy cơ chồng chéo với các luật như đất đai, đầu tư, ngân sách. Các cơ chế mới như sandbox cho vay cần được đánh giá kỹ rủi ro và khả năng triển khai. Đồng thời, chính sách hỗ trợ phải chuyển từ dàn trải sang chuyên sâu, có tiêu chí đo lường hiệu quả cụ thể để tránh hình thức và lãng phí nguồn lực công.
Một vấn đề thực tiễn khác là đặc điểm quản trị của doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tách bạch tài chính cá nhân và kinh doanh, gây khó khăn trong quản lý. Do đó, các giải pháp về thuế và kế toán cần thiết kế phù hợp hơn.
Theo kế hoạch, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu ý kiến, hoàn thiện dự thảo để trình thẩm định và báo cáo Chính phủ trong thời gian tới. Các hội thảo tham vấn tiếp theo sẽ được tổ chức trên phạm vi cả nước nhằm hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội Việt Nam xem xét vào kỳ họp cuối năm 2026.
Thanh Hằng
Nguồn: Tạp chí Kinh tế - Tài chính