Hoàn thiện chính sách theo hướng thực chất, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển

Chiều 3/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục Phiên họp toàn thể lần thứ 6, thẩm tra 6 dự án luật dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI. Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp.

Bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa được ưu tiên tham gia các gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước

Thẩm tra dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, các đại biểu bày tỏ sự đồng tình cao với việc chuyển từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sang Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, các ý kiến đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát những quy định liên quan đến ưu đãi thuế, tiền thuê đất, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và các chính sách có liên quan, bảo đảm dự thảo Luật thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Đất đai.

Một số ý kiến cho rằng, việc thiết kế quá nhiều chính sách ưu đãi có thể khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa rơi vào tình trạng “bẫy không chịu lớn”, cố tình duy trì quy mô nhỏ để tiếp tục được hưởng các chính sách ưu đãi. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực, mở rộng quy mô và phát triển, thay vì phụ thuộc lâu dài vào các chính sách hỗ trợ.

Từ thực tế này, các đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp đã vượt ngưỡng xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục được hưởng chính sách ưu đãi trong một khoảng thời gian chuyển tiếp nhất định. Cơ chế này sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian thích ứng với những thay đổi về quy mô, đồng thời yên tâm đầu tư, mở rộng hoạt động và phát triển lên nhóm doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.

Đối với Điều 4 về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, các ý kiến cũng đề nghị không chỉ căn cứ vào quy mô doanh nghiệp tại một thời điểm mà cần xem xét trong một khoảng thời gian nhất định. Trên thực tế, có trường hợp doanh nghiệp vượt ngưỡng trong năm nay nhưng quy mô hoạt động lại sụt giảm vào năm sau. Nếu chính sách ưu đãi bị cắt giảm ngay khi doanh nghiệp vượt ngưỡng, sự thay đổi này có thể tác động tiêu cực đến quá trình phát triển của doanh nghiệp.

Liên quan đến tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, điều chỉnh do tiêu chí trong dự thảo Luật còn có sự khác biệt đáng kể so với tiêu chí xác định công ty kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ được quy định tại nghị định của Chính phủ.

Bên cạnh đó, các ý kiến đề xuất nghiên cứu bổ sung hình thức “doanh nghiệp một người”, tức doanh nghiệp do một người làm chủ và trực tiếp thực hiện mọi hoạt động. Đây được nhìn nhận là xu hướng trong bối cảnh số hóa, khi hoạt động kinh doanh ngày càng được thực hiện trên không gian mạng và các mô hình khởi nghiệp sáng tạo phát triển.

Đối với chính sách ưu tiên trong mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước quy định tại Điều 12, các đại biểu cho rằng đây là một trong những chính sách được doanh nghiệp nhỏ và vừa đặc biệt quan tâm. Vì vậy, quy định này cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng bảo đảm những lĩnh vực doanh nghiệp nhỏ và vừa có khả năng thực hiện thì được ưu tiên dành cơ hội tham gia, hạn chế việc doanh nghiệp lớn tham gia vào các gói thầu thuộc phạm vi ưu tiên đó.

Các đại biểu cũng đề nghị cân nhắc ngưỡng gói thầu mua sắm 20 tỷ đồng được quy định trong dự thảo Luật, bảo đảm mức ngưỡng phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng tham gia của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đối với chính sách hỗ trợ chuyển đổi hộ kinh doanh thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ tại khoản 8 Điều 20, một số ý kiến đề nghị quy định rõ ràng việc phân định tài sản và tư cách pháp lý giữa cá nhân với doanh nghiệp. Việc xác định cụ thể những nội dung này sẽ góp phần bảo đảm quyền và lợi ích của các bên liên quan trong quá trình tham gia giao dịch.

Quan tâm hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp

Phát biểu kết luận về nội dung thẩm tra dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, việc chuyển từ tư duy “hỗ trợ” sang “phát triển” doanh nghiệp nhỏ và vừa là bước tiến quan trọng. Do đó, các giải pháp và chính sách trong dự thảo Luật cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng nâng cao tính khả thi và tạo ra giá trị thiết thực hơn cho doanh nghiệp.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, yêu cầu thực tiễn đặt ra là chính sách cần hỗ trợ doanh nghiệp phát triển những năng lực cốt lõi, bao gồm năng lực quản trị, nguồn nhân lực, khả năng tiếp cận khoa học, công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Những nội dung này cần được quan tâm bên cạnh các cách tiếp cận truyền thống liên quan đến đất đai và vốn.

Vì vậy, quá trình hoàn thiện dự thảo Luật cần tập trung vào các yêu cầu trên, bảo đảm chính sách được thiết kế theo hướng thực sự thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Đồng thời, các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tiếp tục được rà soát, quy định rõ ràng, tạo cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết và bảo đảm thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đối với các quỹ và những nguồn huy động khác, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát các quy định về nguyên tắc và tiêu chí tiếp cận, bảo đảm việc huy động nguồn lực có tính khả thi. Đồng thời, cần có đánh giá công tâm hơn đối với Quỹ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Quỹ Bảo lãnh tín dụng, bởi theo ý kiến tại phiên họp, những hạn chế về hiệu quả hoạt động của các quỹ này xuất phát từ mô hình tổ chức.

Trên cơ sở đó, thay vì quy định hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước, dự thảo Luật cần nghiên cứu phương án tiếp tục duy trì cơ chế hỗ trợ thông qua hai mô hình quỹ tài chính ngoài ngân sách nêu trên.

Đặc biệt, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện quy định về chính sách cấp thẻ hỗ trợ (voucher) chi phí đào tạo cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông, khuyến khích phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt, quyết định năng lực quản trị, khả năng phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp.

Theo phương án được đề cập, nếu doanh nghiệp chứng minh đã thực hiện hợp đồng đào tạo nhân lực trong năm, phù hợp với nhu cầu đăng ký, Nhà nước có thể cấp voucher để hỗ trợ một phần chi phí đào tạo, chẳng hạn ở mức 30% hoặc 70%.

N.Hà