Đề xuất mở rộng đối tượng và đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Chiều 19/8/2026, Bộ Tư pháp họp Tổ soạn thảo dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 55/2019/NĐ-CP về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú.
Dự thảo Nghị định quy định nguyên tắc, nội dung, nguồn lực hỗ trợ pháp lý, đồng thời xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng, bên cạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa, gồm tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Đề xuất này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo đảm tiếp cận pháp luật bình đẳng của các chủ thể kinh doanh.
Về nội dung hỗ trợ, dự thảo tập trung vào cung cấp, khai thác dữ liệu pháp luật; hỗ trợ pháp lý ban đầu; tư vấn pháp luật và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia xây dựng, tổ chức thi hành, hoàn thiện pháp luật. Doanh nghiệp mới thành lập dự kiến được cung cấp tài liệu pháp lý về thuế, kế toán, lao động, bảo hiểm, hợp đồng, sở hữu trí tuệ, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu và các thông tin cần thiết khác. Dự thảo cũng đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua Hệ thống thông tin hỗ trợ pháp lý quốc gia, kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan, hướng tới tích hợp trợ lý ảo, chatbot và các công cụ tự động tra cứu, giải đáp pháp luật. Cùng với đó, cơ chế tư vấn pháp luật được hoàn thiện theo hướng nâng mức hỗ trợ chi phí, tăng cường đội ngũ tư vấn viên và phân cấp cho địa phương trong quản lý mạng lưới, hỗ trợ doanh nghiệp.
Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo đã tập trung góp ý về phạm vi, đối tượng áp dụng và các nội dung hỗ trợ pháp lý trong dự thảo Nghị định; trong đó nhấn mạnh việc mở rộng đối tượng thụ hưởng, hoàn thiện cơ chế tư vấn, hỗ trợ pháp lý ban đầu và nâng cao khả năng tiếp cận cơ sở dữ liệu pháp luật.
Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, TS. Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp, đã có một số đóng góp quan trọng nhằm tăng tính khả thi của dự thảo Nghị định. TS. Trần Minh Sơn cho rằng, việc mở rộng đối tượng thụ hưởng sang tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là bước đi đúng đắn, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 198/2025/QH15, tuy nhiên cần có lộ trình và cơ chế triển khai cụ thể để chính sách không chỉ dừng lại ở chủ trương mà thực sự đi vào cuộc sống. Đáng lưu ý, nhóm đối tượng mới được bổ sung như hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thường có năng lực tài chính hạn chế, thiếu nhân sự chuyên trách về pháp lý và ít có điều kiện tiếp cận dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. Do đó, cơ chế tư vấn và hỗ trợ pháp lý ban đầu cần được thiết kế theo hướng đơn giản hóa thủ tục, dễ tiếp cận, đồng thời có chính sách ưu tiên về chi phí để bảo đảm các đối tượng này thực sự được thụ hưởng chính sách, tránh tình trạng quy định “mở” trên giấy nhưng khó khăn trong thực thi.
Các đại biểu tham dự cuộc họp cũng trao đổi thêm về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, việc phân cấp cho địa phương, nguồn lực thực hiện, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng Hệ thống thông tin hỗ trợ pháp lý quốc gia, nhằm bảo đảm các quy định khi ban hành có tính khả thi, đồng bộ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu hỗ trợ pháp lý của cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh…
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Nghị định theo hướng hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có trọng tâm, sát nhu cầu thực tiễn, tránh dàn trải, hình thức. Thứ trưởng nhấn mạnh cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khai thác cơ sở dữ liệu và các công cụ AI do Bộ Tư pháp xây dựng, hình thành nền tảng thông tin tập trung để doanh nghiệp chủ động tra cứu, giải quyết các vấn đề pháp lý thông thường.
Theo Thứ trưởng, chỉ những trường hợp thực sự cần thiết, không thể giải quyết bằng công nghệ và cơ sở dữ liệu mới bố trí hỗ trợ trực tiếp. Qua đó, từng bước chuyển phương thức hỗ trợ từ trực tiếp, truyền thống sang hỗ trợ trên nền tảng số, nâng cao hiệu quả, tính thiết thực đối với doanh nghiệp
Về nội dung hỗ trợ, dự thảo tập trung vào cung cấp, khai thác dữ liệu pháp luật; hỗ trợ pháp lý ban đầu; tư vấn pháp luật và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia xây dựng, tổ chức thi hành, hoàn thiện pháp luật. Doanh nghiệp mới thành lập dự kiến được cung cấp tài liệu pháp lý về thuế, kế toán, lao động, bảo hiểm, hợp đồng, sở hữu trí tuệ, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu và các thông tin cần thiết khác. Dự thảo cũng đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua Hệ thống thông tin hỗ trợ pháp lý quốc gia, kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan, hướng tới tích hợp trợ lý ảo, chatbot và các công cụ tự động tra cứu, giải đáp pháp luật. Cùng với đó, cơ chế tư vấn pháp luật được hoàn thiện theo hướng nâng mức hỗ trợ chi phí, tăng cường đội ngũ tư vấn viên và phân cấp cho địa phương trong quản lý mạng lưới, hỗ trợ doanh nghiệp.
Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo đã tập trung góp ý về phạm vi, đối tượng áp dụng và các nội dung hỗ trợ pháp lý trong dự thảo Nghị định; trong đó nhấn mạnh việc mở rộng đối tượng thụ hưởng, hoàn thiện cơ chế tư vấn, hỗ trợ pháp lý ban đầu và nâng cao khả năng tiếp cận cơ sở dữ liệu pháp luật.
Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, TS. Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp, đã có một số đóng góp quan trọng nhằm tăng tính khả thi của dự thảo Nghị định. TS. Trần Minh Sơn cho rằng, việc mở rộng đối tượng thụ hưởng sang tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là bước đi đúng đắn, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 198/2025/QH15, tuy nhiên cần có lộ trình và cơ chế triển khai cụ thể để chính sách không chỉ dừng lại ở chủ trương mà thực sự đi vào cuộc sống. Đáng lưu ý, nhóm đối tượng mới được bổ sung như hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thường có năng lực tài chính hạn chế, thiếu nhân sự chuyên trách về pháp lý và ít có điều kiện tiếp cận dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. Do đó, cơ chế tư vấn và hỗ trợ pháp lý ban đầu cần được thiết kế theo hướng đơn giản hóa thủ tục, dễ tiếp cận, đồng thời có chính sách ưu tiên về chi phí để bảo đảm các đối tượng này thực sự được thụ hưởng chính sách, tránh tình trạng quy định “mở” trên giấy nhưng khó khăn trong thực thi.
Các đại biểu tham dự cuộc họp cũng trao đổi thêm về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, việc phân cấp cho địa phương, nguồn lực thực hiện, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng Hệ thống thông tin hỗ trợ pháp lý quốc gia, nhằm bảo đảm các quy định khi ban hành có tính khả thi, đồng bộ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu hỗ trợ pháp lý của cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh…
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị Tổ soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Nghị định theo hướng hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có trọng tâm, sát nhu cầu thực tiễn, tránh dàn trải, hình thức. Thứ trưởng nhấn mạnh cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khai thác cơ sở dữ liệu và các công cụ AI do Bộ Tư pháp xây dựng, hình thành nền tảng thông tin tập trung để doanh nghiệp chủ động tra cứu, giải quyết các vấn đề pháp lý thông thường.
Theo Thứ trưởng, chỉ những trường hợp thực sự cần thiết, không thể giải quyết bằng công nghệ và cơ sở dữ liệu mới bố trí hỗ trợ trực tiếp. Qua đó, từng bước chuyển phương thức hỗ trợ từ trực tiếp, truyền thống sang hỗ trợ trên nền tảng số, nâng cao hiệu quả, tính thiết thực đối với doanh nghiệp
