Tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ tín dụng tại địa phương

Trong tiến trình phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, tín dụng không chỉ là nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô, chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Đặc biệt, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân xác định yêu cầu hoàn thiện cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí tuân thủ và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bình đẳng. Đây là định hướng quan trọng để các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ tín dụng.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai tại nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Nghệ An, cho thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình tiếp cận các chính sách hỗ trợ tín dụng. Những khó khăn này xuất phát từ cả phía doanh nghiệp và quá trình tổ chức thực hiện chính sách. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tín dụng và các tổ chức đại diện doanh nghiệp ở một số trường hợp chưa thật sự đồng bộ; thông tin chưa được kết nối đầy đủ; việc tiếp nhận và giải quyết khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp còn thiếu tính liên thông.

Từ thực tế đó, việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ tín dụng không chỉ đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách mà còn đòi hỏi cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể có liên quan. Đây là điều kiện để chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng thời điểm và phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế địa phương.

Phối hợp liên ngành là yêu cầu quan trọng trong thực thi chính sách

Chính sách hỗ trợ tín dụng có phạm vi liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức và nhiều khâu trong quá trình thực hiện. Từ việc xây dựng, phổ biến chính sách, tiếp nhận nhu cầu của doanh nghiệp, thẩm định, giải ngân đến theo dõi việc sử dụng vốn và xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh đều cần sự tham gia của nhiều chủ thể.

Vì vậy, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của các quy định pháp luật hay nguồn vốn tín dụng mà còn phụ thuộc đáng kể vào chất lượng phối hợp trong tổ chức thi hành pháp luật. Trường hợp mỗi cơ quan thực hiện nhiệm vụ theo chức năng nhưng thiếu cơ chế phối hợp, thông tin không được chia sẻ kịp thời hoặc trách nhiệm của từng chủ thể không được xác định rõ, chính sách dù phù hợp vẫn có thể gặp khó khăn khi triển khai trên thực tế.

Từ góc độ quản lý nhà nước, phối hợp cần được thực hiện theo hướng liên thông trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, cùng hướng tới mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn tín dụng đúng quy định, minh bạch, công bằng và hiệu quả.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, cải cách thể chế và xây dựng chính quyền phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách.

Thực tiễn phối hợp tại địa phương còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện

Thời gian qua, tỉnh Nghệ An đã triển khai nhiều hoạt động phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và hệ thống tổ chức tín dụng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Các chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp được tổ chức định kỳ; nhiều tổ chức tín dụng chủ động gặp gỡ doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu vốn, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi và đồng hành cùng doanh nghiệp trong phục hồi, phát triển sản xuất, kinh doanh.

Các sở, ngành cũng từng bước tăng cường phối hợp trong tuyên truyền, phổ biến chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị liên quan đến hoạt động tín dụng. Công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai thông qua nhiều hình thức như hội nghị đối thoại, tập huấn, tư vấn và giải đáp chính sách.

Tuy vậy, công tác phối hợp vẫn còn một số hạn chế cần được tiếp tục khắc phục.

Một là, việc chia sẻ thông tin giữa các chủ thể chưa thật sự đồng bộ. Doanh nghiệp vẫn phải tìm hiểu chính sách từ nhiều nguồn khác nhau; một số thông tin về điều kiện, quy trình hoặc chương trình tín dụng ưu đãi chưa được truyền tải đầy đủ, kịp thời đến đối tượng thụ hưởng.

Hai là, cơ chế tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp còn thiếu tính liên thông. Một số khó khăn có thể liên quan đồng thời đến pháp luật về tín dụng, doanh nghiệp, đất đai, thuế hoặc tài sản bảo đảm, trong khi doanh nghiệp phải làm việc với nhiều cơ quan khác nhau. Điều này có thể làm tăng thời gian và chi phí thực hiện.

Ba là, hoạt động phối hợp trong hỗ trợ doanh nghiệp ở một số trường hợp còn mang tính thời điểm, chủ yếu tập trung khi có chương trình tín dụng mới hoặc khi doanh nghiệp phát sinh khó khăn lớn. Cơ chế theo dõi, đánh giá và phản hồi sau đối thoại chưa thực sự trở thành quy trình thường xuyên.

Những vấn đề trên cho thấy việc hoàn thiện cơ chế phối hợp cần được thực hiện không chỉ trong quá trình triển khai chính sách mà cả trong theo dõi, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật.

Phát huy vai trò của từng chủ thể

Để cơ chế phối hợp hoạt động hiệu quả, cần xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ tín dụng.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, trách nhiệm không chỉ dừng ở việc ban hành hoặc phổ biến chính sách mà còn bao gồm hướng dẫn thực hiện, theo dõi tình hình thi hành pháp luật, tiếp nhận phản ánh, tháo gỡ khó khăn và tham mưu hoàn thiện cơ chế.

Tại địa phương, cần xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành trong công tác phối hợp; tăng cường trao đổi thông tin giữa các cơ quan liên quan; đồng thời xây dựng cơ chế xử lý những vấn đề phát sinh liên quan đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.

Trong đó, cơ quan tư pháp cần tiếp tục phát huy vai trò trong công tác hỗ trợ pháp lý, phổ biến, giáo dục pháp luật và theo dõi tình hình thi hành pháp luật, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận chính sách và giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Đối với tổ chức tín dụng, đây là chủ thể trực tiếp triển khai các chính sách tín dụng và là cầu nối quan trọng giữa chính sách với doanh nghiệp. Cùng với việc bảo đảm nguyên tắc an toàn hoạt động ngân hàng, các tổ chức tín dụng cần tiếp tục đổi mới phương thức phục vụ theo hướng minh bạch, công khai, thuận tiện và đồng hành với doanh nghiệp.

Việc hướng dẫn hồ sơ, giải thích điều kiện vay vốn, tư vấn phương án tín dụng cần được thực hiện đầy đủ, rõ ràng và nhất quán. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cần tăng cường các hình thức tư vấn trước khi nộp hồ sơ để hạn chế tình trạng phải bổ sung hồ sơ nhiều lần hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Các tổ chức tín dụng cũng cần tích cực tham gia các chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp, chủ động nắm bắt nhu cầu vốn, đồng thời phản ánh những khó khăn trong quá trình triển khai chính sách để cơ quan quản lý nghiên cứu, xử lý.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức đại diện doanh nghiệp, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình thực thi chính sách. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật thông tin, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, minh bạch tài chính, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi và thực hiện đúng quy định của pháp luật trong quá trình tiếp cận tín dụng.

Các hiệp hội doanh nghiệp, hội doanh nghiệp nhỏ và vừa và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cần phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tín dụng. Việc tổng hợp, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn sẽ giúp cơ quan nhà nước có thêm cơ sở để điều chỉnh phương thức tổ chức thực hiện hoặc kiến nghị hoàn thiện chính sách.

Tăng cường kết nối, đối thoại và hỗ trợ pháp lý

Một trong những giải pháp trọng tâm là hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành trong tổ chức thực thi pháp luật. Theo đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp thống nhất giữa các sở, ngành, Ngân hàng Nhà nước khu vực, tổ chức tín dụng và tổ chức đại diện doanh nghiệp trong triển khai chính sách hỗ trợ tín dụng.

Cơ chế phối hợp cần xác định rõ trách nhiệm, đầu mối thực hiện, quy trình trao đổi thông tin và phương thức xử lý các vấn đề phát sinh. Hoạt động phối hợp cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ tập trung vào những thời điểm có chương trình tín dụng mới mà trở thành cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp xuyên suốt quá trình hoạt động.

Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng đối thoại và giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp. Các hội nghị kết nối ngân hàng – doanh nghiệp cần được tổ chức theo hướng thực chất, lấy những khó khăn cụ thể của doanh nghiệp làm trọng tâm. Nội dung trao đổi có thể tập trung vào các vấn đề về hồ sơ, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm, cơ chế hỗ trợ lãi suất và các chính sách tín dụng ưu đãi.

Đặc biệt, cần thiết lập cơ chế theo dõi sau đối thoại. Những kiến nghị chưa được giải quyết tại hội nghị cần được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xử lý và phản hồi cho doanh nghiệp trong thời gian cụ thể.

Công tác hỗ trợ pháp lý và cung cấp thông tin cũng cần được tăng cường, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Các cơ quan nhà nước cần phối hợp xây dựng tài liệu hướng dẫn, chuyên đề hỏi – đáp, tổ chức tập huấn theo từng nhóm đối tượng và lĩnh vực hoạt động, giúp doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định liên quan đến tín dụng.

Đối với hộ kinh doanh, cần tăng cường hướng dẫn về minh bạch doanh thu, quản lý hóa đơn, chứng từ, kế toán và những điều kiện cơ bản để từng bước nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và theo dõi hiệu quả thực thi

Chuyển đổi số cũng là một giải pháp cần được quan tâm trong nâng cao hiệu quả phối hợp và cung cấp dịch vụ hỗ trợ tín dụng. Các địa phương cần phát triển nền tảng số phục vụ chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp; tạo điều kiện để doanh nghiệp tra cứu chính sách, đăng ký tư vấn, tiếp nhận hướng dẫn và theo dõi quá trình xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử.

Việc số hóa quy trình phối hợp có thể góp phần giảm thời gian xử lý, giảm chi phí tuân thủ, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả giám sát quá trình thực hiện chính sách.

Song song với đó, cần thường xuyên theo dõi, đánh giá hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ tín dụng trên địa bàn. Nội dung đánh giá cần tập trung vào mức độ tiếp cận chính sách của doanh nghiệp, hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan và những khó khăn phát sinh trong thực tiễn.

Kết quả theo dõi, đánh giá cần được sử dụng làm cơ sở để điều chỉnh phương thức tổ chức thực hiện, hoàn thiện quy trình phối hợp và kiến nghị sửa đổi những quy định chưa phù hợp. Qua đó, chính sách hỗ trợ tín dụng có thể bám sát hơn yêu cầu thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và phát huy hiệu quả trong phát triển kinh tế địa phương.

V.Dũng