Doanh nghiệp có được tự do lựa chọn nơi cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O)?
Việc phân cấp thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) về cho các địa phương từ mốc thời gian 01/8/2026 đang thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nhiều vướng mắc thực tế đã phát sinh khi doanh nghiệp đặt nhà máy sản xuất tại một tỉnh nhưng toàn bộ chuỗi cung ứng, logistics và thủ tục lại tập trung ở các trung tâm kinh tế lớn. Liệu thương nhân có được quyền chủ động chọn nơi cấp C/O thuận tiện nhất?
Vướng mắc thực tế từ doanh nghiệp
Phản ánh tới cơ quan chức năng, ông Thử Hải – đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu có nhà máy sản xuất tại tỉnh Đồng Tháp cho biết công ty ông đang gặp phải rào cản lớn về thủ tục hành chính.
Theo các quy định mới về phân cấp thủ tục hành chính tại Thông tư số 26/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh (trực tiếp là Sở Công Thương) sẽ tổ chức triển khai cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Căn cứ theo quy định này, cơ sở sản xuất của công ty ông Hải tại Đồng Tháp thuộc diện phải chuyển sang làm thủ tục xin cấp C/O tại Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, thay vì Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP. Hồ Chí Minh như trước đây.
Tuy nhiên, thực tế vận hành kinh doanh lại phát sinh bất cập lớn. Toàn bộ hệ thống hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu của doanh nghiệp bao gồm hệ thống kho bãi, cảng thông quan nội địa (ICD), các đối tác logistics, đại lý thủ tục hải quan cho đến các đơn vị vận tải đều đặt trụ sở và vận hành tập trung tại TP. Hồ Chí Minh.
Việc quy định bắt buộc doanh nghiệp phải quay về địa phương nơi đặt nhà máy (tỉnh Đồng Tháp) để nộp hồ sơ xin cấp C/O khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn cục bộ, làm gia tăng chi phí chi tiêu hành chính, phát sinh chi phí đi lại và kéo dài đáng kể thời gian thông quan hàng hóa xuất khẩu. Trước thực trạng này, ông Hải kiến nghị cơ quan quản lý xem xét thiết lập cơ chế linh hoạt, cho phép doanh nghiệp được chủ động lựa chọn cơ quan cấp C/O phù hợp giữa Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và UBND cấp tỉnh (Sở Công Thương) để tối ưu hóa hoạt động vận tải và giao thương quốc tế.
Lộ trình phân quyền, phân cấp thủ tục cấp C/O của Bộ Công Thương
Trả lời về vấn đề này, Bộ Công Thương đã có những thông tin làm rõ dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và lộ trình phân cấp hành chính đang được triển khai.
Giai đoạn chuyển tiếp (Từ 01/7/2025 đến 01/8/2026): Thực hiện khoản 6 Điều 28 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 40/2025/TT-BCT ngày 22/6/2025. Văn bản này quy định chi tiết về việc cấp C/O và chấp thuận bằng văn bản cho thương nhân tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2025, Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh đã song song tổ chức triển khai cấp tất cả các loại C/O. Đây được coi là thời gian chuyển tiếp để các địa phương chuẩn bị hạ tầng và nhân lực. Trong giai đoạn này, Bộ Công Thương cũng đã ban hành nhiều công văn hướng dẫn các địa phương và doanh nghiệp để bảo đảm vận hành thông suốt.
Giai đoạn thực thi theo quy định mới (Từ 01/8/2026): Nhằm tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 26/2026/TT-BCT ngày 20/5/2026 để sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan.
Cụ thể, thẩm quyền cấp C/O từ ngày 01/8/2026 được phân định rõ ràng như sau:
Thẩm quyền của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương): Căn cứ khoản 1, khoản 3 Điều 19 và khoản 4 Điều 27 Thông tư số 26/2026/TT-BCT, Cục Xuất nhập khẩu tổ chức triển khai cấp, cấp lại, cấp giáp lưng các loại C/O quy định tại Mẫu số 17 Phần II Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư này.
Thẩm quyền của UBND cấp tỉnh (Sở Công Thương): Căn cứ khoản 1, khoản 4 Điều 19 và khoản 1 Điều 27 Thông tư số 26/2026/TT-BCT, UBND cấp tỉnh tổ chức triển khai cấp, cấp lại, cấp giáp lưng các loại C/O quy định tại Mẫu số 18 Phần II Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư.
Áp lực hồ sơ tăng mạnh và phản hồi chính thức từ Bộ Công Thương
Dữ liệu thực tế cho thấy, việc điều chuyển và phân cấp quy trình cấp C/O đã tác động rõ rệt đến lưu lượng hồ sơ tại các trung tâm kinh tế.
Theo thống kê sơ bộ của Bộ Công Thương, chỉ trong vòng nửa đầu tháng 8/2026 (từ ngày 01/8/2026 đến ngày 14/8/2026), số lượng hồ sơ đề nghị cấp C/O tại một số cơ quan, tổ chức cấp C/O đã tăng trưởng rất mạnh. Lượng hồ sơ này tập trung cao độ tại các địa phương là đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu lớn của cả nước như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai... Chỉ tính riêng Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, đơn vị này đã tiếp nhận và xử lý đến 9.000 bộ hồ sơ chỉ trong khoảng thời gian ngắn nêu trên.
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đưa ra thông tin chính thức để các thương nhân nắm rõ tình hình. Cơ quan quản lý khuyến nghị các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động đăng ký và linh hoạt lựa chọn cơ quan, tổ chức cấp C/O phù hợp với mô hình vận hành của mình, qua đó bảo đảm tiến độ đề nghị cấp C/O diễn ra thuận lợi, đúng thời hạn và tránh tình trạng ùn tắc hồ sơ tại các đầu mối trọng điểm.
Phản ánh tới cơ quan chức năng, ông Thử Hải – đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu có nhà máy sản xuất tại tỉnh Đồng Tháp cho biết công ty ông đang gặp phải rào cản lớn về thủ tục hành chính.
Theo các quy định mới về phân cấp thủ tục hành chính tại Thông tư số 26/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh (trực tiếp là Sở Công Thương) sẽ tổ chức triển khai cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Căn cứ theo quy định này, cơ sở sản xuất của công ty ông Hải tại Đồng Tháp thuộc diện phải chuyển sang làm thủ tục xin cấp C/O tại Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, thay vì Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực TP. Hồ Chí Minh như trước đây.
Tuy nhiên, thực tế vận hành kinh doanh lại phát sinh bất cập lớn. Toàn bộ hệ thống hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu của doanh nghiệp bao gồm hệ thống kho bãi, cảng thông quan nội địa (ICD), các đối tác logistics, đại lý thủ tục hải quan cho đến các đơn vị vận tải đều đặt trụ sở và vận hành tập trung tại TP. Hồ Chí Minh.
Việc quy định bắt buộc doanh nghiệp phải quay về địa phương nơi đặt nhà máy (tỉnh Đồng Tháp) để nộp hồ sơ xin cấp C/O khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn cục bộ, làm gia tăng chi phí chi tiêu hành chính, phát sinh chi phí đi lại và kéo dài đáng kể thời gian thông quan hàng hóa xuất khẩu. Trước thực trạng này, ông Hải kiến nghị cơ quan quản lý xem xét thiết lập cơ chế linh hoạt, cho phép doanh nghiệp được chủ động lựa chọn cơ quan cấp C/O phù hợp giữa Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và UBND cấp tỉnh (Sở Công Thương) để tối ưu hóa hoạt động vận tải và giao thương quốc tế.
Lộ trình phân quyền, phân cấp thủ tục cấp C/O của Bộ Công Thương
Trả lời về vấn đề này, Bộ Công Thương đã có những thông tin làm rõ dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và lộ trình phân cấp hành chính đang được triển khai.
Giai đoạn chuyển tiếp (Từ 01/7/2025 đến 01/8/2026): Thực hiện khoản 6 Điều 28 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 40/2025/TT-BCT ngày 22/6/2025. Văn bản này quy định chi tiết về việc cấp C/O và chấp thuận bằng văn bản cho thương nhân tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2025, Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh đã song song tổ chức triển khai cấp tất cả các loại C/O. Đây được coi là thời gian chuyển tiếp để các địa phương chuẩn bị hạ tầng và nhân lực. Trong giai đoạn này, Bộ Công Thương cũng đã ban hành nhiều công văn hướng dẫn các địa phương và doanh nghiệp để bảo đảm vận hành thông suốt.
Giai đoạn thực thi theo quy định mới (Từ 01/8/2026): Nhằm tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 26/2026/TT-BCT ngày 20/5/2026 để sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan.
Cụ thể, thẩm quyền cấp C/O từ ngày 01/8/2026 được phân định rõ ràng như sau:
Thẩm quyền của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương): Căn cứ khoản 1, khoản 3 Điều 19 và khoản 4 Điều 27 Thông tư số 26/2026/TT-BCT, Cục Xuất nhập khẩu tổ chức triển khai cấp, cấp lại, cấp giáp lưng các loại C/O quy định tại Mẫu số 17 Phần II Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư này.
Thẩm quyền của UBND cấp tỉnh (Sở Công Thương): Căn cứ khoản 1, khoản 4 Điều 19 và khoản 1 Điều 27 Thông tư số 26/2026/TT-BCT, UBND cấp tỉnh tổ chức triển khai cấp, cấp lại, cấp giáp lưng các loại C/O quy định tại Mẫu số 18 Phần II Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư.
Áp lực hồ sơ tăng mạnh và phản hồi chính thức từ Bộ Công Thương
Dữ liệu thực tế cho thấy, việc điều chuyển và phân cấp quy trình cấp C/O đã tác động rõ rệt đến lưu lượng hồ sơ tại các trung tâm kinh tế.
Theo thống kê sơ bộ của Bộ Công Thương, chỉ trong vòng nửa đầu tháng 8/2026 (từ ngày 01/8/2026 đến ngày 14/8/2026), số lượng hồ sơ đề nghị cấp C/O tại một số cơ quan, tổ chức cấp C/O đã tăng trưởng rất mạnh. Lượng hồ sơ này tập trung cao độ tại các địa phương là đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu lớn của cả nước như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai... Chỉ tính riêng Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, đơn vị này đã tiếp nhận và xử lý đến 9.000 bộ hồ sơ chỉ trong khoảng thời gian ngắn nêu trên.
Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đưa ra thông tin chính thức để các thương nhân nắm rõ tình hình. Cơ quan quản lý khuyến nghị các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động đăng ký và linh hoạt lựa chọn cơ quan, tổ chức cấp C/O phù hợp với mô hình vận hành của mình, qua đó bảo đảm tiến độ đề nghị cấp C/O diễn ra thuận lợi, đúng thời hạn và tránh tình trạng ùn tắc hồ sơ tại các đầu mối trọng điểm.
T.Dung
