Hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp

Hoàn thiện thể chế phát triển nhà ở theo yêu cầu của giai đoạn mới

Theo định hướng xây dựng dự thảo Luật, việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật hướng đến mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở theo hướng mọi người dân đều có điều kiện tiếp cận chỗ ở phù hợp, đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Nhà ở năm 2023 và bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Việc sửa đổi Luật cũng được đặt trong bối cảnh nhiều quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư, kinh doanh bất động sản và tổ chức chính quyền địa phương đã được điều chỉnh, đòi hỏi các quy định về nhà ở cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Kế thừa các quy định còn phù hợp, tiếp tục hoàn thiện theo hướng phân cấp và đơn giản hóa thủ tục

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được xây dựng trên quan điểm kế thừa các quy định của Luật Nhà ở năm 2023 còn phù hợp với thực tiễn, đồng thời tập trung sửa đổi, bổ sung những nội dung còn bất cập.

Theo đó, dự thảo Luật quán triệt một số quan điểm lớn.

Trước hết, tiếp tục thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở phù hợp, gắn với yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội.

Cùng với đó, dự thảo Luật luật hóa các chính sách thí điểm đã được thực tiễn kiểm chứng, trong đó có các nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 66/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Một nội dung quan trọng khác là tiếp tục thực hiện phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh nhằm tạo môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành, bảo đảm tính đồng bộ với các luật có liên quan và chỉ quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, khung để tạo sự linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.

Nhiều nội dung mới nhằm hoàn thiện chính sách phát triển và quản lý nhà ở

Bên cạnh việc kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Nhà ở năm 2023, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) bổ sung nhiều nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn hiện nay, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển các loại hình nhà ở

Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật là thể chế hóa quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương về định hướng phát triển nhà ở.

Theo đó, dự thảo Luật xác định bốn nhóm nhà ở và chính sách phát triển tương ứng, gồm: nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách.

Trong nhóm nhà ở thương mại, dự thảo quy định các loại hình như nhà ở thương mại, nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà ở của hộ gia đình, cá nhân, nhà có mục đích lưu trú và nhà ở phục vụ tái định cư.

Đối với nhóm nhà ở chính sách, dự thảo Luật quy định các loại hình gồm nhà ở cho cán bộ cấp cao của Đảng và Nhà nước; nhà ở xã hội; nhà ở dành cho lực lượng vũ trang nhân dân, ngành Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân; nhà ở cho người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; nhà ở thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia và chương trình đầu tư công.

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định nhà ở cho thuê được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước hoặc nguồn vốn ngoài nhà nước, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp và nhà ở công vụ.

Việc phân nhóm các loại hình nhà ở được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc xây dựng chính sách phát triển nhà ở phù hợp với từng nhóm đối tượng và yêu cầu quản lý trong thực tiễn.

Bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê

Một nội dung mới đáng chú ý của dự thảo Luật là bổ sung một chương riêng quy định về phát triển nhà ở cho thuê.

Theo dự thảo, chương này quy định tương đối toàn diện về đối tượng được thuê nhà ở; các hình thức phát triển nhà ở cho thuê bằng nguồn vốn nhà nước và nguồn vốn ngoài nhà nước; quy định về đất đai, yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư xây dựng.

Đáng chú ý, dự thảo cũng bổ sung nhiều chính sách ưu đãi đối với các dự án nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn tư nhân. Các chính sách này bao gồm ưu đãi về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế giá trị gia tăng; cơ chế dành một tỷ lệ diện tích đất hoặc diện tích sàn trong phạm vi dự án để phát triển nhà ở thương mại hoặc công trình thương mại, dịch vụ theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, dự thảo còn quy định về nguyên tắc xác định giá cho thuê và cơ chế quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê nhằm tạo điều kiện phát triển loại hình nhà ở này, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân.

Hoàn thiện quy định về sở hữu nhà ở

Đối với chính sách về sở hữu nhà ở, dự thảo Luật bổ sung quy định về loại hình chung cư có thời hạn gắn với việc xác lập quyền sở hữu tài sản của người dân.

Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung quy định về xử lý đối với các trường hợp nhà chung cư thuộc diện phải phá dỡ theo quy định của pháp luật, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý trong quản lý và sử dụng nhà chung cư.

Bổ sung chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp

Một trong những nội dung được nhiều người dân và doanh nghiệp quan tâm là việc dự thảo Luật bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp.

Theo đó, dự thảo không chỉ quy định về loại hình nhà ở này mà còn bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển, đồng thời quy định đối tượng được mua để bảo đảm việc triển khai đúng mục tiêu đề ra.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung các quy định về phát triển, quản lý và vận hành nhà có mục đích lưu trú, bao gồm căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, căn hộ kết hợp văn phòng và nhà thương mại liên kế.

Việc bổ sung các quy định này nhằm quản lý việc sử dụng đúng mục đích đối với từng loại hình nhà ở, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh thị trường bất động sản ngày càng đa dạng.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách về nhà ở chính sách

Đối với nhà ở chính sách, dự thảo Luật dự kiến luật hóa nhiều nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tạo quỹ đất phát triển nhà ở xã hội và thủ tục đầu tư xây dựng dự án.

Việc luật hóa các chính sách đã được thực tiễn kiểm chứng được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý ổn định hơn cho việc phát triển nhà ở xã hội cũng như triển khai các chương trình hỗ trợ về nhà ở trong thời gian tới.

Bổ sung cơ chế huy động nguồn lực cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư

Nhằm góp phần tháo gỡ khó khăn về nguồn lực cho công tác cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, dự thảo Luật bổ sung hình thức hợp đồng BT trong thực hiện các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo thêm cơ chế huy động nguồn lực xã hội, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư theo yêu cầu thực tiễn.

Nâng cao chất lượng quản lý, vận hành nhà chung cư

Đối với công tác quản lý, sử dụng nhà chung cư, dự thảo Luật bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư.

Đây là giải pháp nhằm từng bước nâng cao chất lượng quản lý, vận hành nhà chung cư, đồng thời giảm tải khối lượng công việc cho Ban quản trị và đáp ứng yêu cầu quản lý đối với các khu chung cư có quy mô lớn.

Tiếp tục rà soát, sửa đổi và lược bỏ các quy định không còn phù hợp

Bên cạnh việc bổ sung nhiều nội dung mới, dự thảo Luật cũng tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định về sở hữu nhà ở, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân, cải tạo và xây dựng lại nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà ở, quản lý sử dụng nhà chung cư và các giao dịch về nhà ở.

Các nội dung sửa đổi được thực hiện trên cơ sở bảo đảm sự phù hợp với các luật mới được ban hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn quản lý và phát triển thị trường nhà ở.

Song song với đó, dự thảo Luật cũng rà soát, lược bỏ một số quy định không còn phù hợp hoặc có nội dung trùng lặp với các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Cụ thể, dự thảo lược bỏ một số quy định về hành vi bị nghiêm cấm; các nội dung trùng lặp với pháp luật có liên quan; quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài; quy định về việc Ngân hàng Chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi để xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân nhằm bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Chính sách xã hội.

Ngoài ra, một số quy định về mua lại nhà ở, bảo trì nhà ở, nội dung hợp đồng và ủy quyền quản lý nhà ở cũng được rà soát, lược bỏ hoặc điều chỉnh để bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Dân sự và các luật có liên quan.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện phát triển thị trường nhà ở bền vững

Có thể thấy, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Nhà ở năm 2023, đồng thời tiếp tục hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Việc bổ sung các quy định về phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà có mục đích lưu trú, hoàn thiện chính sách về nhà ở xã hội, cải tạo nhà chung cư và tăng cường phân cấp, phân quyền được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về nhà ở theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn.

Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình đầu tư, phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở; đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu phát triển thị trường nhà ở ổn định, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh xã hội trong thời gian tới.